30 Eylül 2011 Cuma

Sektörden Haberler : Koç Üniversitesi Enerji Tasarrufuyla Öğrencilere Burs Sağlıyor

Elektrik enerjisi ihtiyacının % 100?ünü, ısınma ve sıcak kullanım suyu ihtiyacının % 75?ini Rumelifeneri Kampüsü?nde kurduğu kojenerasyon sistemi ile üreten Koç Üniversitesi, çevreye verilebilecek olumsuz etkilerin sistematik şekilde azaltılmasını amaçlayan ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi belgesi aldı. Koç Üniversitesi, bir yıl içinde enerji ve atıkların geri dönüşümüyle sağladığı tasarruf ile bu kaynağı 19 öğrenciye burs olarak kullandırdı.

Vehbi Koç Vakfı kuruluşu olan Koç Üniversitesi bünyesinde 6 fakülte ve bir yüksekokulda 4 bin 400 öğrenci eğitim görüyor. Kurulduğu 1993 yılından bu yana tüm kaynaklarını her yıl daha fazla burs verebilmek için artırmaya çalışan Koç Üniversitesi, Vehbi Koç Vakfı?nın destekleri ile bugün öğrencilerinin % 60?ına burslu eğitim sağlıyor. Akademik eğitimde mükemmellik merkezi olmayı hedefleyen Koç Üniversitesi, kampüsteki yaşamı da ekolojik yaşama uyum sağlayacak şekilde geliştiriyor.

Bu amaçla, 2005 yılında Koç Üniversitesi Rumelifeneri Kampüsü?nde 2.3 MW?lık Kojenerasyon Tesisi inşa edildi. Entek Elektrik tarafından işletilen tesisle elektrik enerjisi üretilmeye başlandı. Elektrik ve ısı enerjisi ihtiyacını aynı anda karşılayan tesis doğalgaz tüketiminde de önemli tasarruf sağlıyor. Bu yolla, Koç Üniversitesi?nde gereksinim duyulan enerji üretimi sırasında, doğaya salınan karbondioksit miktarında da önemli azalma meydana geliyor. Uygulama sonucu, 534 hanenin ısıtılması durumunda ortaya çıkabilecek kadar az karbondioksit salınımı yapılıyor. Koç Üniversitesi böylece % 75 oranında karbondioksit salınımında azalma sağlıyor.

Koç Üniversitesi?nin 2011 yılında aldığı ISO 14001 Belgesi, kampüste ihtiyaç duyulan tüm hizmetlerin üretimi sırasında çevre performansının izlenmesi ve sürekli iyileştirilmesi temeline dayanıyor. Bu ilkeye dayanarak, Ocak-Haziran 2011 tarihleri arasında Koç Üniversitesi?nde uygulanan atık yönetimi sonucu, sadece kağıt atıkların geri dönüşümüyle bu malzemelerin yeniden üretimiyle oluşabilecek hava kirliliğinde % 74, su kirliliğinde % 35, su kullanımında % 45 azalma sağlandı Plastik atıkların geri dönüşümüyle ise 1.848 KWh enerji tasarrufu elde edildi. Metal atıkların geri kazanımıyla, aynı şekilde enerji tüketiminde % 95, hava kirliliğinde % 90, su kirliliğinde % 97, baca gazı kirletici emisyonunda % 99 azalma yaşanırken, 1088 kg boksit metali, 544 kg kimyasal madde ve 1.904 KWh enerji tasarrufu sağlandı.

Enerji üretimi dışında Koç Üniversitesi?nde evsel atık suların % 95 ? % 97 verimle arıtılarak bahçe sulamada kullanılması da sağlanıyor.

Kaynak: TermoDinamik Dergisi.

29 Eylül 2011 Perşembe

Yangınla Mücadele Basınçlandırma Sistemleri..

Merhaba arkadaşlar,

Yangınla mücadelede, ıslak ve kuru tip yangın söndürme sistemleri ne kadar elzemse, Basınçlandırma sistemleride bir okadar gerekli ve hayat kurtarma kapasitesine sahip donatılardır. Bildiğiniz üzere konut dışı yapılarda yapı yüksekliği 21.50 m. , konutlarda ise yapı yüksekliği 51.50 m. Yi geçen tüm kapalı merdivenlerde basınçlandırma sistemleri yapılmalıdır. Yine aynı şekilde 4 bodrum kattan fazla bodruma sahip binalarda ve otoparklarda yangın merdivenlerinde basınçlandırma sistemleri yapılmalıdır.

Bina içi yangınlarda insan hayatı için istatiksel olarak bulunan asıl tehlike faktörü duman zehirlenmeleridir. Özellikle yüksek yapılarda yüksek tutuşma sıcaklığına ve az duman yayma özelliğine bağlı olarak seçilen yapı bileşenleri ve mobilya ile aksamlar tercih edilmektedir. Hal böyle olunca hem yangının yayılmasını önlemek hemde duman oluşumunu yönlendirmek ve tahileye etmek için yangın basınçlandırma sistemleri elzem hale gelmiştir.

Duman tahliye ve basınçlandırma sistemlerini anlamak için birazda duman hareketini oluşturan etmenleri incelemekte fayda var. Yangın anında ortama yayılan ve yangınla mücadeleyi ve tahliye işlemlerini güçleştiren duman hareketleri belli başlıklar altında irdelenebilir, bunlar ısıl genleşme, yangın sonucu oluşan sıcak gazların etkisi , baca etkisi ve rüzgar etkisidir. Bu faktörlerden pencerelerin kırık olmadığı zamanlarda sıcak gazların etkisi daha büyükken, bina yüzeyinde açıklıklar ve/veya kırık pencereler varsa baca etkisi daha büyük olur.

Yangınla mücadelede özellikle yangın merdivenlerinin basınçlandırılması büyük önem taşımaktadır. Basınçlandırılan merdiven kovası ile bina kullanım alanları arasındaki basınç farkı en az 50 Pa olmalıdır.

Öncelikle basınçlandırma hesabına dahil edilecek mahallerin yapısal özelliklerine bir bakalım.

Merdiven kovası : 3 m x 3 m = 18 m2 x 3 m = 54 m3

Koridor : 1.5 m x 9 m = 13.5 m2 x 3 m = 41 m3

Bina kat adedi : 10

Normalde yangın sınıfına ve ortamdaki yanıcı maddelerin fiziksel özelliklerine bağlı olmakla beraber, yangın mahallinde ortam sıcaklığı 600°C kadar çıkabilmektedir. Yangın merdivenlerini çevreleyen kaçış yolları ise, zaten BYKY 2002’ye göre yangın mahallinin tahliye edilmesi amacı ile uygun kriterler gözetilerek tasarlanacağı için yangın mahalli şartlarından uzak olacaktır.

Yangın mahallindeki sıcak gazlarıni komşu mahaller ile arasında yarattığı basınç farkı aşağıdaki denklem ile ifade edilebilir.

Bu formülde;

Pf : Yangının sebeb olduğu basınç farkı (Pa)

g : yerçekimi ivmesi (m/sn2)

Patm : mutlak atmosferik basınç (Pa)

R : Evrensel gaz sabiti (J/KgK)

TD : dış ortamın mutlak sıcaklığı (K)

TF : yangın bölmesi mutlak sıcaklığı (K)

h : Yangın bölmesi yüksekliği (m)

hn : nötral düzlemin yüksekliği (m)

Bu kısımda bahsi geçen nötral düzelem, yangın sebebi ile oluşan maksimum şartlar ile (basınç, sıcaklık, vb.) mahal normal şartları arasındaki değerlerin eşitlendiği düzlem bölgesidir. Ortamlar arasındaki basınç farkı zaten TYKY 2002 de zikredildiğinden dolayı bu formülü işletmeden direk olarak hava debisi formülünü irdeliyebiliriz. Yangın merdiveni gibi basınçlandırılan hacimlerde, pencere kullanılmadığı durumlarda, sızıntı alanlarından geçen hava debisinin bulunması gerekicek, bunun için ASHRAE de dahil olmak üzere bir çok yöntem ve formül mevcut, ben biraz daha basit olan aşağıdaki formülü uygulayarak tespit edilen basınç farklarındaki sızıntı miktarını ve dolayısı ile yangın merdiveni basınçlandırma fanı debisine ulaşacağım.

Q = 0.83 x Ae x √P

Bu kısımda

Q : hava debisi (m3/s)

0.83 : boyutsuz katsayı BS 5588 Part 4’e göre

Ae : toplam efektif sızıntı alanı (m2)

P : ortamlar arasındaki basınç farkı (Pa)

Ae toplam efektif sızıntı alanı için yangın merdiveni ile kaçış koridorunu ayıran tek kanatlı yangın kapısı için 0.01 m2 ile 0.03 m2 değeleri arasında bir değer tespit edilebilir tabiki en doğru seçim üretici kataloglarından alınacaktır. Basınç farkı hesabında en kritik değerlerden olan efektif sızıntı alanı yangın merdiveni kapısında eşik ve pervazlardaki sızıntı aralıkları dahil göz önünde bulundurulmalıdır.

Bu örneğe göre zemin kattaki ana tahliye kapındaki sızıntı alanı, 0.04 m2 ve diğer 9 kattaki yangın merdiveni sızıntı alanı ise 9 x 0.03 m2 = 0.27 m2 olmak üzere toplam 0.31 m2 olmaktadır, istenilen basınç farkının 50 Pa olduğunu göz önüne alırsak, formülden

Q = 0.83 x 0.31 x √50

Q = 1.82 m3/sn = 6600 m3/h

Değeri bulunacaktır. Burada hassasiyetle üzerinde durulması gereken nokta, 50 Pa basınç farkı istenilen durumlarda bulunacak debinin, yangın anında sızıntı aralığında istenilen 1 m/sn hava hızı ile debi hesaplanması durumundaki hallerden küçük çıkabileceğidir. Bu yüzden iki sistem karşılaştırılmalı ve büyük debi tercih edilmelidir.

Yinede tekrarlamak gerekirse, yangın basınçlandırma sistemleri için bu işin kaynağına inen, ekmek parasını bundan çıkartan yangıncı firmalardan destek almakta fayda var, herzaman söylediğim gibi bir mekanik tesisat projesinin %75’i cihaz ve marka bağımsız tamalanabilir, yalnız geri kalan %25 hesap ve tasarım süreci bu aşamadan sonra seçilecek cihaz ve markalara bağlıdır, bu sebebten eskiden kalma alışkanlıklar ile proje üzerinde marka olmaz demiyerek seçilen cihazları ve markaları (veya muadili) ibaresi ile projeleriniz ekleyiniz.

Son cümlelerimi konu dışı yazacağım, biliyorsunuz Mekanik tesisat engin bir deniz gibi, hele birde AutoCAD ile bu iş bütünleşince ferdi başarılar daha da kıymetli oluyor, TesisatGuncesi.com blog sitemize Mekanik Tesisat veya Autocad  çözümleri konularında makale göndermek isterseniz sizlere gereken yardımı sunacağız, bilgilerinizi paylaşmanız dileği ile, hoşçakalın.

28 Eylül 2011 Çarşamba

AutoCAD’de Örnek Bir Kalorifer Projesi IV

 

Merhaba arkadaşlar,

Bugünkü yazımda, ısıtma klima soğutma projelerinin tasarlanmasında dikkat edilmesi gereken hususlardan, kalorifer tesistına ait olanları irdelemeye devam ediyoruz. AutoCAD’de örnek bir kalorifer projesi yazımda çizime başlama ve hesaba başlama ile ilgili püf noktalarını öğrendiniz, bu yazdıda da kalorifer tesisatı projesi çizmeye başlamadan önce yapmamız gerek K Değeri hesabı ve buhar geçişi ve yoğuşma hesaplarına bakacağız.

Bildiğiniz üzere, bir mahalin ısıtma ve soğutma yüklerini bulmak için bazı hesaplama usullerinden yararlanıyoruz, bu hesap usullerinde kullanılan bir çok kat sayı ve hesap yöntemi ise ilgili hesabın dahil olduğu, DIN, TS, ASHRAE gibi standartlar ile tespit ediliyor. Ülkemizde ısıl hesapların yapılması için gerekli yapı bileşenlerinin ısı iletim katsayıları ve bina ısı yalıtım hesapları TS 825 nolu, 2000 yılına ait kanun ile zorunluluk haline gelmiştir.

Önceki yazımızda bu standarda atıf yaparak, MTH Paket yazılımın bir modülü olan MTH için K Değeri Hesabı ile ısı iletim katsayıları hesabını tamamlamıştık. Isı iletim katsayıları hesabında birinci geçer kural, TS 825’de geçen ısı bölgelerine göre bir yapı malzemesinin ısı iletim katsayısının bu standartda zikredilen maksimum değeri aşmamasıdır. Eğer mimarların hayali bir güneş evi veya piramit benzezi fantastik bir yapı ile ilgili çalışmıyorsanız, muhtemelen kullanacağınız malzemeler ve yapı bileşenlerinin ısı iletim katsayıları bu ilgili sınır değerleri altında kalacaktır. Isı bölgelerine göre bir yapı malzemesinin maksimum ısı iletim katsayısı aşağıdaki tablodaki kadar olabilir.

UD

UT

Ut

Up

1. Bölge

0.80

0.50

0.80

2.80

2. Bölge

0.60

0.40

0.60

2.80

3. Bölge

0.50

0.30

0.45

2.80

4. Bölge

0.50

0.25

0.40

2.80

Bu tabloda;

UD : Dış duvar ısı iletim katsayısı (W/m2K)

UT : Çatı ısı iletim katsayısı (W/m2K)

Ut : Toprak temaslı döşeme ısı iletim katsayısı (W/m2K)

Up : Dış pencere ve kapı ısı iletim katsayısı (W/m2K)

Örnek projemiz için ısı iletim katsayılarını bulduktan sonra, TS 825 normunda geçen ikinci hesap kontrolü bizi bekliyor, bildiğiniz üzere yapı bileşenlerinin zaman içerisinde ısı iletim özelliklerini, yapı malzemelerinin kimyasal özelliklerini, görünüş ve işlevlerini bozan rutubet ve nemi kontrol altına alınması gerekecektir. Bazı mahallerde duvarlarda ve tavanlarda özellikle küf ve mantar oluşmöası ile kendini belli eden yoğuşma problemleri özellikle projenin bu safhasında belirlenerek daha oluşmadan önlem alınabilir ve giderilebilir.

TS825 içerisinde buhar geçişi ve yoğuşma olarak adlandırılan bu durum, basit bir iki hesap ile tespit edilebilir ve sınır değerlerin içinde kalıp kalmadığı irdelenebilir. Bu hesap çeşidinde özellikle yapı bileşenini oluşturan yapı malzemeleri katmanları arasındaki sıcaklık farkları ve doymuş su buharı değerleri dikkate alınıyor.

Yoğuşmayı kısaca tabir edecek olursak, ASHRAE nin tavsiye ettiği standart atmosfer hesap yöntemine göre, soluduğumuz hava çişitli gazların bir karışımıdır, bu gazlardan bir taneside su buharıdır. Su buharı havanın termodinamik özelliklerine göre çeşitli davranışlar sergiler, örnek olarak konfor uygulaması dediğimiz 24 °C ve %50 RH değerlerinde 1 kg hava içerisindeki nem miktarı yaklaşık 9.35 gr/kg dır. Buradaki RH ifadesi izafi nem miktarı olup aynı kuru termo metre sıcaklığında havanın taşıyabileceği maksimum nem miktarının oransal ifadesidir. Bu örmekte geçen değerlerleri MTH için Psikrometrik diagram yazılımı ile çok rahat bir şekilde bulabilirsiniz.

Şekilde görülen 1 noktası 24°C kuru termometre sıcakılığına ve %50 RH izafi neme sahiptir. Bu değerler hemen hemen oturma odası veya yatka odası konfor değerleri ile örtüşmektedir. 1 noktasının bir diğer standart atmosfer özelliği ise çiğlenme noktasıdır.Çiğlenme sıcaklığı hava içerisindeki su buharının, buhar fazından su fazına geçiş sıcakılığdır. Bu örnekte 12.94 °C kuru ve yaş termometre sıcaklığına denk gelmektedir.

Bu küçük psikrometrik hatırlatmadan sonra yoğuşma konusuna geri dönelim, Mahalimizi çevreyen yapı bileşenlerini yüzey sıcaklıkları ve bu yapı bileşenlerini oluşturan yapı malzemeleri katmanları arasındaki sıcaklıklar, bu yapı bileşenlerinde bir yoğuşma olup olmıyacağını belirler. Şekilde bir yapı bileşenini oluşturan yapı malzmeleri katmanları arasındaki doymuş su buharı basıncı grafiğini görüyorsunuz.

1-2-3-4 nolu katmanlar arasında, iç yüzeyden dış yüzeye doğru olmakla berber, doymuş su buharı basıncının düşüşünü izlliyebilirsiniz. MTH için K değeri hesabı modülünde katmanlar arasındaki sıcaklık ve doymuş subuharı basıncı değerleri otomatik olarak hesaplanıyor.

Yoğuşma ve buhar geçişi hesap penceresindeki dört sekmeyi sıra ile gezerek ilgili hesapların otomatik olarak yapılmasını sağlıyabilirsiniz. Yoğuşma ve buhar geçiş hesaplarındaki kriter yoğuşan suyun miktarının 1 kg/m2 den küçük olması ve buharlaşan suyun kütlesinin yoğuşandan fazla olmasıdır. Bu kritik kontrolü ve diğer hesapları MTH için K değeri hesabı sizin için kolaylıkla yapabilmektedir.

Kalorifer projemizi oluşrutan tüm yapı bileşenleri için örnek uygulamayı yapmak sadece dakikalar alıyor, sizede çayınızı veya kahvenizi içmek için bol bol vakit kalıyor. Bir dahaki yazımda örnek kalorifer tesisatı projesi için ısı yalıtım formu hazırlanmasını irdeliyeceğiz. Hoşçakalın.

27 Eylül 2011 Salı

By-Pass Oranları..

Merhaba arkadaşlar;

Merkezi sistem klima satrallerinde yüksek debili sevk havasını şartlandırmak ve istenilen konfor şartlarında tutabilmek için soğutma yükünün dikkatlice analiz edilmesi ve klima cihazının projeye uygun seçilmesi esastır. Uygulamada sistem üzerinde tam kontrolü sağlamak için her zaman diğer karışım ve kontrol aparatları sistemde techiz edilir, pik yükün değişmesi, dizayn değerlerinin gün içindeki dış ortam şartlarına uymaması, vb bir çok nedenden ötürü otomatik kontrol ve bina yönetim sistemleri projeye eklenmelidir. Bunun yanında klima satrallerinin etkin olarak tam istenilen şartlarda çalışması için elimizdeki en etkin enstürüman by-pass faktörüdür. Kabaca serpantinden şartlanmadan geçen hava olarak tanımlıyabileceğimiz by-pass havası, havanın projelendirilmiş santralden çıkış noktasına ulaşılabilmesi için göz önünde bulundurulmalıdır.

Çeşitli uygulamalar için tercih edilebilecek by-pass faktörü aşağıda dikkatinize sunulmuştur.

Konutlar : 0.3 ile 0.5
Küçük mağazalar : 0.2 ile 0.3
Alışveriş merkezleri : 0.1 ile 0.2
Fabrikalar : 0.05 ile 0.1
Hastane ameliyat odaları : 0 ile 0.1

Oranlardan anlaşılacağı üzere ortama gönderilecek sevk havası noktasının en hassas şekilde belirlenmesinde düşük by-pass oranlarını tercih etmek daha uygun olacaktır.

MTH için psikrometrik diagram yazılımında by-pass oranı kullanıcıya sunularak daha hassas bir hesap yapılması sağlanıyor. 16 çeşit hazır proses içinden seçeceğiniz projenize uygun prosesler içerisinde by-pass oranının değişiminin sevk havası sıcaklığı üzerindeki etkisi aşağıdaki proseslerde açıkca görülüyor.


Şekil.1 by-pass oranı 0.1


Şekil.2 by-pass oranı 0.2

Birdahaki yazıda görüşmek üzere…

26 Eylül 2011 Pazartesi

AutoCAD’de Örnek Bir Kalorifer Projesi III..

Merhaba;

Geçen yazımda özellikle kalorifer tesisatlarında boru çaplandırması ile ilgili bilgilerimi sizlerle paylaşmıştım, bu yazımda ise örnek kalorifer tesisatı projemize ısı yalıtım formunun hazırlanması ile devam ediyoruz.

Binalarda enerji verimliliği ile ilgili olarak 29 Nisan 1998 tarihinde yayımlanan tavsiye niteliğindeki, TS 825 "Binalarda Isı Yalıtım Kuralları" standardı; 14 Haziran 1999 tarih ve 23725 sayılı resmi gazetede yayımlanarak ve bu standardın paralelinde hazırlanan "Binalarda Isı Yalıtım Yönetmenliği'nin" 08 Mayıs 2000 tarih 24043 sayılı resmi gazetede yer alması ile 14 Haziran 2000 tarihinden itibaren uygulaması zorunlu standart olarak yürürlüğe girmiştir. Yeni inşa edilecek bütün yapılarda ve mevcut yapıların alanlarının %15’i ve daha yukarı oranlarda tadilat işlerinde ısı yalıtım projesinin yapılması zorunludur. Isı yalıtım hesaplarında özellikle göz önüne alınması gereken bir kaç faktör vardır, bu faktörler binanın mimari özellikleri, ısıtma sisteminin karakteristiği, iç ve dış iklim koşulları, güneş enerjisi ve iç ısı kazançlarıdır.

Isı yalıtım projesi binanın dış yapı kabuğunun yapısal özellikleri ile ve bu yapı kabuğunun enerji transferinin izin verilen sınır değerler içinde kalması ile ilgilenir. Yapı dış kabuğunu oluşturan Dış duvar, Dış pencere, Çatı, Toprak temeslı döşeme, vb. Yapı bileşenlerinin hesaplanan ısı iletim katsayısı (k) değerlerinin yönetmeliğe uygun olması ve yoğuşma ve buhar geçişininde yine izin verilen değerler içinde kalması gerekir. Bunun yanında uygun olmayan k değerleri ile de yine uygun bir ısı yalıtım formu hazırlanabilir, bu tamamen yapının mimari karakterisliğine ve saydam/opak alanların oranına bağlıdır.

Isı yalıtım projesinde belirtilmesi gereken binanın özgül ısı kaybı ve yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı çizelgeler halinde hazırlanmalı ve idareye Isı yalıtım projesi başlığı altında sunulmalıdır. Bahsi geçen çizelgeleri hazırlamak çok zor olmamakla beraber devamlı tekrarlanan işlerde hata yapma payının yüksek olması nedeniyle ve zamandan tasarruf edilmesini sağlamak için bizler ısı yalıtım hesaplarında MTH için K Değeri Hesabı yazılımını tercih ediyoruz. Birkaç tıklama ile birlikte ısı yalıtım formu hazırlanabiliyor.

Isı Yalıtım projesi hazırlanmasındaki ilk basamak yapının ısı ihtiyacı kimlik belgesinin hazırlanmasıdır. Isı ihtiyacı kimlik belgesi projeyi yapan projeci ve yapının bilgilerinin yer aldığı standart bir föydür. Bu form üzerinde ayrıca ısı yalıtım hesapları ile ortaya çıkan yapının müsade edilen maksimum yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı ile hesaplanan yıllık ısıtma enerjisi ihtiyacı bilgileri, Binanın enerji verimliliği indeksi bulunur.

Binanın özgül ısı kaybı hesabı çizelgesini hazırlamak için binayı oluşturan dış yapı kabunun mimari plan veya görünüş resimlerinden irdelenmesi gerekecektir. Dış pencereler için yapının hangi yönünde hangi bileşenin ne kadar alan kapladığının hesaplanması gerekecektir. Ayrıca gölgeleme faktörleri olan r ve gL değerleride yine dikkate alınmalıdır.

r=0.8 ayrık ve az katlı binaların bulunduğu bölgelerde,

r=0.6 Ağaçlardan kaynaklanan gölgelemeye maruz,

r=0.5 Bitişik nizam veya çok katlı binaların bulunduğu bölgelerde.

gL=0.85 Tek cam için

gL=0.75 Çok katlı cam (berrak) için

gL=0.50 ısıl geçirgenlik değeri 2.0 watt/m2K olan ısı yalıtımı üniteleri için

Bina özgül ısı kaybı (H) değeri H = Hi + Hh yoluyla bulunur. Bu formuüldeki Hi iletim yoluyla ısıkaybı, Hh ise havalandorma yolu ile ısı kaybıdır.

Hi = nAxU + IxUi değeri ile tespit edilir. Bu forlüde AxU binanın tüm dış yüzeylerinden oluşacak ısı kaybını, IxUi de ısı köprüleri ile oluşabilecek ısı kaybını sembolize eder.

nAxU = UDxAD + UpxAp + 0.8 + UTxAT + 0.5 + UtxAt + UdxAd + 0.5 + UdiscxAdisc olarak bulunabilir.

Buna göre binayı çevreleyen dış yapı kabuğuından oluşacak nAxU değeri ile ısı köprülerinden oluşacak IxUi değeri bina özgül ısı kaybının bulunmasında Hi değerinin tespit edilmesi için kullanılır. Havalandırma yoluyla oluşacak ısı kaybı değerinin bulunması için aşağıdaqki yöntem kullanılabilir.

Hh = 0.33 nh x Vh

Bu förmülde

Hh : havalandırma yoluyla oluşan ısı kaybı (W/K)

0.33 : ortalama iç hava yoğunluğu x ısınma ısısı

nh : değişim katsayısı

Vh : Bina bürüt hacmi (m3) ( 0.8 x Bina hacmi)

Olarak kullanılabilir.

Isı yalıtım formu hazırlanmasında son aşama, Yıllık ısıtma enerjisi ihtiyaç çizelgesinin hazırlanmasıdır. Bu çizelge bina özgül ısı kaybı değeri, aylık sıcaklık farkları ve güneş ısı kazançlarını da dikkate alarak kazanç kullanım faktörü oluşturur ve binanın yıllık ısıma ihtiyacını tespit eder.

Kazanç kullanım faktörünü açmak gerekirse, yapının ısıtma ihtiyacının azaltılmasını sağlayacak, ısı kaybı değerinin güneş ve iç kazançların toplanıma oranlanmasına kazanç kullanım faktörü diyebiliriz.

KKOay = ( F g ay + F i ay ) / ( H x (T i ay – T d ay)

Bu formülde

F g ay : Aylık ortalama güneş enerjisi kazançları (W)

F i ay : Aylık ortalama içn kazançlar (W)

H : bina özgül ısı kaybı (W/K)

T i ay : aylık ortalama iç sıcaklık (°C) (19 alınır)

T d ay : aylık ortalama dış sıcaklık (°C) (8 alınır)

Son olarak bu hesap için olması gereken enerji ihtiyacı ve hesaplanan enerji ihtiyacı değerleri kontrol edilerek hesabın standarda uygunluğu kontrol edilir. Hesaplanan ısıtma enerji ihtiyacı değeri, bu hesap için olması gereken ısıtma enerji ihtiyacından küçük veya eşit çıkmalıdır. Bu hesaplar sırasında da kullandığımız bir çok tablo ve katsayı mevcuttur. Isı yalıtım standardını daha iyi anlamak ve özümsemek istiyorsanız benim tavsiyem Makine mühendisleri odası yayını olan Binalarda ısı yalıtım proje hazırlama easaları, yayın no MMO/247/2000 kitabını edinmenizdir. Tabiki bu yayını edinmekle işleriniz hızlanmıyacak, projelerini bir anda çözülmeyecektir, eğer böyle bir sihirli deynek arıyorsanız adresi biliyorsunuz MTH için K Değeri Hesabı.

Bir dahaki yazımda ısı kaybı hesabına bir giriş yaparak AutoCAD’de örnek bir kalorifer projesi çalışmamıza hız katmış olacağız. Hoşçakalın.

23 Eylül 2011 Cuma

Ürün İnceleme : Ezinç'ten Superline XL FSB Meander Selektif Yüzeyli Güneş Kolektörü

Ezinç A.Ş.?nin geçtiğimiz yıllar itibariyle üretimini gerçekleştirdiği ve yurtdışı pazarlarında satışını yaptığı, ilk olarak Trabzon?da yapımı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından gerçekleştirilen Trabzon 2000 Kişilik Öğrenci Yurdu projesinde kullanılan Low Flow akışlı, Superline XL FSB Meander (Kıvrımlı Tek Kanallı Absorberli) Güneş Kolektörü, klasik selektif yüzeyli bakır borulu güneş kolektörlerden farklı olarak, içerisinde bulunan ısı taşıyıcı bakır boru dağılımında değişiklikler göstermektedir. Klasik güneş kolektörlerinde paralel ızgara şeklinde dağıtımı gerçekleştirilen ısı taşıyıcı boruları, Superline XL FSB Menader Güneş kolektörü?nde kıvrımlı ve tek kanal bakır boru şeklinde (serpantin şeklinde) bulunmaktadır. Bu özellik düşük ışınım miktarına ve güneşlenme süresine sahip yerlerde; örneğin ülkemizin kuzey bölgelerinde Low Flow (düşük akışlı) işletim şeklinde yüksek verimlerin alınmasını sağlamaktadır. Bu kolektörlerin Low Flow (düşük akışlı) işletme şeklinde 1 m2den geçmesi gereken minimum 15 litre/h m2, maksimum debi miktarı 30 litre/h m2 olarak belirlenmiştir.

Kaynak TesisatMarket Dergisi.

22 Eylül 2011 Perşembe

AutoCAD’de Boru Çaplandırma III

Merhaba arkadaşlar,

Bugün, Kalorifer tesistı tasarımı konumuza bir virgül koymak istedim, nedeni ise yazı dizisinin ilerliyen bölümlerinde de işimize yarıyacağını düşündüğüm, mekanik tesisat projelerinde boru çapı seçimi ile ilgili pratik notlar vermek isteyişimdir. Bildiğiniz üzere mekanik tesisat projelerinde ısıtma klima soğutma tesisatları için proje tasarımları yaptığımızda, ısıl transfer için gerekli olan enerji taşınımımı genellikle soğutucu, ısıtıcı akışkanlar ile yapıyoruz.

Bu akışkanlar içerisinde çoğunlukla kullandığımız akışkanlar; su, hava, soğutucu gazlar vb dir. Bu yazımda özellikle sıhhi tesisat, kalorifer, yangın, havalandırma gibi tesisat disiplinleri için pratik boru çapı seçim tabloları ve abaklarını sizin dikkatinize sunucağım. Bu abaklar ile AutoCAD’de mekanik tesisat projeleri tasarlarken sıkça karşınıza çıkacak –acaba boru çapı ne olmalı- sorusuna bir cevap bulacaksınız. Gerçi bu soruyu sormadanda projelerini tasarlıyabilirsiniz, MTH için Proje Hesapları v2.4 modülü, mekanik tesisatta proje hesapları olarak adlandırdığımız küçük hesaplara dahil 12 çeşit hesabı sizler için bir hesap makinesi kıvraklığında hesaplıyor zaten.

Öncelikle sıhhi tesisat için, boru çapı tablosu vermek istiyorum. Bildiğiniz üzere kullanma suyu boru çapı soğuk su ve sıcak su olmak üzere iki farklı kriter dikkate alınarak bulunuyor. Kullanma soğuk suyu için genellikle Yükleme birimi (YB) diye adlandırdığımız vitrifiyelerin 5 mSS akma basıncı altında vermiş oldukları maksimum su debisi dikkate alınıyor.

Buna göre kullanma soğuk suyu tablosunu vermeden önce çeşitli vitrifiyelerin YB katsayılarına bakmakta fayda var.

Vitrifiye

YB

Banyo – Duş

2.5

Eviye – Şofben

1.0

Çamaşır musluğu

1.0

Lavabo bide

0.5

Hela – Pisuar

0.5

Kurna

2.5

Bulaşık mak. Musluğu

1.0

Yükleme Birimleri sistem debisininde boyutsuz bir katsayısı olduğunu düşünürsek, boru çapı ve hidrofor seçimlerinde de yükleme birimleri Lt/Sn. Birim dönüşümü yapılarak tesisatın ve yapının her hangi bir noktasındaki su ihtiyacı tespit edilebilir.

Q = 0.25 x √ YB

Bu formülde

Q (Lt/sn) Su debisi

0.25 Katsayı

YB Vitrifiye yükleme birimi katsayısı

Örnek olarak 125 YB olan hidrofor başlangıcındaki YB katsayısı 10 m3/h su debisine denk gelecektir.

Kullanma soğuk suyu tesisatında hız limitleri göz önüne alınarak hız, çap, basınç kaybı abaklarında yaklaşık olarak kullanılacak boru çapları tablosu aşağıdaki gibidir.

YB

Çap

1.5 ‘e kadar

½”

6.0

¾”

15

1”

41

1 ¼”

150

1 ½”

250

2”

800’e kadar

2 ½”

Kullanma sıcak suyunda ise Musluk Birimi (MB) olarak adlandırılan katsayıları kullanıyoruz. Bu katsayılar ise YB ile aynı mantıkta hazırlanmış olup, kullanma sıcak suyunda tercih edilen 65 °C sıcaklığa göre çeşitli faktörler ile YB ‘lerin düzeltilmiş halidir. Buna göre çeşitli kullanma yerleri ve vitrifiyelerdeki MB tablosu şöyle oluşuyor.

Vitrifiye

MB

Banyo – Duş

2.0

Eviye – Şofben

1.0

Çamaşır musluğu

1.0

Lavabo bide

0.5

Kurna

2.0

Yine MB katsayılarına göre kullanma sıcak suyu tesisatlarında, sistem üzerindeki minumum ve maksimum hızlar göz önüne alınarak çap tablosu aşağıdaki gibi tercih edilebilir.

MB

Çap

1.5 ‘e kadar

½”

4.5

¾”

12

1”

25

1 ¼”

40

1 ½”

50

2”

100

2 ½”

150 ‘ye kadar

3”

Kullanma sıcak suyunda eğer bir boyler cihazı ve sirkülasyon devreside varsa pratik olarak sirkülasyon hattının çapınında aynı yerdeki kullanma sıcak suyu hattının çapını kullanarak tahmin edebiliriz. Bunu için aşağıdaki kullanma sıcak suyu sirkülasyon hattı boru çapı tablosunu kullanabiliriz.

Kullanma sıcak su hattı çapı

Sirkülasyon hattı çapı

½”

½”

¾”

½”

1”

½”

1 ¼”

¾”

1 ½”

1”

2”

1 ¼”

2 ½”

1 ½”

3”

2”

Kalorifer tesisatlarında boru çapı ve basınç kaybı değerleri yine kesin hesap ile yapılması gerekmekte olup, pratik olarak 90/70 rejimli bir sistemde tesisat üzerindeki klasik su hızları düşünülerek dikişli borular için aşağıdaki çap tablosu kullanılabilir. Isıl yükleri tarif etmekte kullandığımız MKS birim sistemi Kcal/h ve SI birim sistemi Watt değerlerine göre tespit edilen hat yüklerinden boru çapı tahmini yapabiliriz.

Kcal/h

Çap

2,479 ‘a kadar

½”

5,999

¾”

11,999

1”

23,999

1 ¼”

34,999

1 ½”

69,000

2”

114,999

2 ½”

164,999

3”

249,999

4”

600,000

5”

600,000 yukarısı

6”

Bu tablo 90/70 °C çalışma rejimine ait, 20°C dt ile çalışan bir sisteme aittir. Bu tabloyu soğutma suyuna uygulamak isterseniz değerleri 20’ye bölüp, soğutma sisteminizin dt değeri ile yeterli olacaktır. ;)

Sanırım bukadar tablo şimdilik yeterli olacak. Tüm mekanik tesisat hesapları işin boyutu ne olursa olsun “Kesin Hesap” mantığı ile hazırlanmalıdır. Bu konularda zorlanıyorsanız MTH – Mekanik Tesisat Hesapları yazılımı size en büyük yardımı sunacaktır.

Hoşçakalın.

21 Eylül 2011 Çarşamba

AutoCAD’de Basınçlı Kap Çizimleri..

Merhaba arkadaşlar,

Uzun zamandan beridir, AutoCAD ortamında basınçlı kap çizimleri ile ilgili sizi bilgilendirmek istiyordum. Mekanik tesisat konusu dışında ayrıca uzmanlık isteyen basınçlı kap tasarımı özellikle ASME, AD-Merkbaltt, DIN, vb. Standartların emrettiği hesap ve çizim yöntemleri ile tasarlanması gerekiyor, ülkemizde Türk loydu, bureau veritas, vb. Kurumlar tarafından denetlenen ve onaylanan bu proje ve imalatlar günlük hayatımızın her kısmında karşımızda çıkıyor. Belkide bilmeden nimetlerinden faydalandığımız basınçlı kaplar ile günlük hayatımız çok çok kolaylaşıyor, bunun yanında bünyelerindeki yüksek basınç yüzünden her zaman bir risk unsuru oluşturuyorlar.

Basınçlı kaplara örnek olarak, kızgın yağ ve buhar kazanları, eşanjörler, hava veya gaz tankları, transport tankları gösterebiliriz. Kızgın yağ kazanları ve eşanjörlerde özellikle ısıtıcı yüzeyi oluşturan serpantin tasarımı ve hesapları büyük önem taşımakta. Bunun yanında basınçlı gaz ve hava depoları ve tanklarındaki imalat usülleride proje üzerinde özellikle belirtilmesi gerek bazı detayları içeriyor.

Bu detayların başında, gövde ve bombe mukavemet detayları gelmektedir. İstenilen çalışma şartlarını sağlıyacak şekilde dizayn edilen basınçlı tanklar için çalışma şartlarını bünyesinde barındıran bir isim plakası etiketi dizayna eklenmeli ve bu etiket üzerinde çalışma şartları belirtilmelidir. Aşağıda örnek bir isim plakası etiketi bulacaksınız.

Bu etiket bilgisinde bulunan değerler göz önüne alınarak gövde ve bombe mukavemet hesabı aşağıdaki şekilde yapılabilir.

Görüldüğü üzere gövde kalınlığı en az 3.38 mm’lik saçdan imal edilmesi gerekiyor, piysada bulunan standar kalınlıklardan Ereğli 3237 malzemeye göre 5 mm lik çelik saç tercih edilmiş bu imalat için.

Gövde kalınlığı gibi bombe kalınlığıda benzer yöntemler ile hesaplanabilir. Bu örneğimizde bombe eliptik ve ısıl işlem olmadan şekilllendirilmiş olarak seçildi. Eliptik ve torisferik bombe çizimi sırasında kullanacağımız detaylar aşağıda verilmiştir.

DIN 28013-28014 Yüksek basınçlı kaplar için Eliptik Bombe çizim dataları

D (mm)

S (mm)

Dp (mm)

H2 (mm)

V (dm3)

M (kg/mm)

300

3-12

400

78

3.5

1

600

3-20

760

156

28

3.6

1000

3-30

1230

260

130

9.5

1250

3-30

1530

325

254

14.7

1600

3-30

1950

416

532

23.9

DIN 28011-28012 Yüksek basınçlı kaplar için Torisferik Bombe çizim dataları

D (mm)

S (mm)

Dp (mm)

H2 (mm)

V (dm3)

M (kg/mm)

300

3-12

380

60

2.7

0.9

600

3-20

720

120

21.6

3.2

1000

3-30

1180

200

100

8.7

1250

3-30

1460

250

196

13.4

1600

3-30

1860

320

410

21.6

Diğer çaplarda eliptik ve torisferik bombe çizebilmek için aşağıdaki formülleri kullanabilirsiniz.

R (mm) = D

R (mm) = 0.1 x D

H1 (mm) >= 3.5 x s

H2 (mm) = 0.2 x D

H (mm) = 0.2 x D + h1

Dp (mm) = 1.12 x D + 1.7 h1 (pul çapı)

V (mm3) = 0.1 x D3 (h1=0)

M (kg) = 2 x pi x Dp2 x s

Daha sonraki yazılarımızda kızgın yağ ve buhar kazanları ile hava, lpg, nlg tankları için çizim detayları ve bu cihazları bütünleyen çeşitli aparatların çizim detaylarına gireceğiz, hoşçakalın.

19 Eylül 2011 Pazartesi

AutoCAD’de İzometrik Mekanik Tesisat Çizimleri Yapmak II..

Merhaba arkadaşlar,

Yazı dizimizin devamında biraz daha mesleğimize yönelik çizimler üzerinde ve autocad imkanları yanında bizimde pratik olarak hesap kitap yaparak elde edeceğimiz veriler ile çizim yapmayı irdeleyeceğiz, Hatırlarsanız geçen yazımda izometrik çizim ortamına giriş yapmış autocad de izometrik çizim için gerekli bir iki basit kaideyi gözden geçirmiştik. Bunlara ek olarak mekanik tesisat sistemlerini oluşturan cihazlar, tanklar, hava kanalları, borulama gibi çizimleri yapabilmek için bizlere gerekli bir iki hesaplamayı da gözden geçireceğiz

İlk örneğimiz kapalı genleşme deposu olarak kullanabileceğimiz bir basınçlı kap olsun. Bu çizimde genel yükseklik ve genişlik değeri belirlendikten sonra örnek tankımızın izometrik şema üzerinde tasarlanmasına sıra geliyor.

İzometrik çizimlerimiz üzerinde kullandığımız genel açı değeri 30° dir. Bunun yanında eğer 30° lik bir çizim ölçek ve kapladığı alan olarak veya irdelenmesi gereken başka bileşenlerin tam olarak çizim üzerinde ifade edilememesi gibi nedenlerden dolayı 45° veya 60° lik değerlerde seçilebilir. Normal çizimimizin yanına 30°, 45° ve 60° lik izometrikleri yerleştirmeye çalışacağız. Autocad üzerinde 30° derecelik işlemleri kolaylıkla yapabilirken diğer açılar için küçük hesap kitap işleri yapmamız gerekebilir. Bunun için yine AutoCAD bünyesinde yer alan Hesap makinesini kullanabiliriz.

İlk olarak uygun bir noktada “_line” komutu ile işe başlıyalım, bunu için konut satırında line komutu ile ilk noktayı seçtikten sonra @100<30 komutu ile ikinci noktamızı belirleyelim devamında ise

Komutlarını uygulayalım. Bombeler ve ayakların çiziminden sonra kapalı genleşme tankımız aşağıdaki çizime dönüşmüş olması gerekiyor.

Bu kısımda 30° lik izometrik çizim üzerinde iki ayrı ölçü verdim sizin için bu ölçülerden bir tanesi çizimin hizalanmış (aligned) ölçüsünü alan ve tankımızın genişliğini ifade eden 100 birimi ve tankın üstünde yer alan ve doğrusal (linear) ölçüsünü veren 86.6 birimidir. Buradan da anlaşılacağı üzere plan ve kesitler üzerinde bir objenin %100 ölçüsünü kullanırken 30° derecelik bir çizimde bu ölçülerin cos(30) x değer ile ifade edilen geometrik uzunluğunun kullanıldığıdır. Hep özenerek baktığımız ve beğenerek oynadığımız 3D oyunların yazılım motorlarının uyguladığı tek kuram olan bir objenin sizin bakış açınıza göre şeklinin yeniden hesaplanmasını sağlayan sihirli süreç de budur. Şimdi elimizde sihirli değnek olduğuna göre 45° ve 60° dereceler içinde bu süreci işletelim. Aslında yine autocad üzerinde 45 ve 60 dereceler için polar yöntem ile bilgi girişi yapabilirken bu sefer offset komutu ile işlerimizi biraz daha tasarı geometride yoğunlaştıralım.

Biraz önceki fonksiyonu kullanarak 100 birim değerin 45° üzerindeki ifadesine bir bakalım

Cos(45) x 100 = 70.71 bu değeri çizimimizde kullanmak üzere offset komutu ile işletelim ve kapalı genleşme tankının uzun kenarlarını offset değeri 70.71 olacak şekilde oluşturalım. Daha sonra yine line komutu ile tankın alt ve üst sınırlarını işaretleyelim ve bombelerimiz ile tank ayaklarını da çizime ekleyelim

Son olarak 60° lik izometrik çizimi de aynı yöntemler ile çizimimize dahil edelim. Görüldüğü üzere açı değerimiz büyüdükçe çizime hem 3D görüntüsü hakim olmakta hem de çizim içerisinde objelerin arkasında kalan kısımlar daha da azalmaktadır. Özellikle bu yazımızdaki genleşme tankına benzeye ve tesisata birçok fittings ile bağlanan tanklar, kazanlar ve AHU batarlayalarının izometrik çizimlerinde bu husus bizlere gayet kolaylık sağlayacaktır.

Bir dahaki yazımda hava kanalları ve borulama ile ilgili izometrik çizimlerin yapılmasına dair pratik noktalara değinmeye çalışacağım. Hoşçakalın.

16 Eylül 2011 Cuma

Sektörden Haberler : EPDK Rüzgârın Önünü Açtı, Yerli Üreticiye Destek Geldi

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu?nun (EPDK), ?Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine ilişkin Yönetmeliği? Resmi Gazete'nin Perşembe günkü sayısında yayımlanarak yürürlüğe girdi. EPDK daha önce yayınladığı taslak metin üzerinde sektörden gelen eleştirileri göz önüne alarak hazırladığı yeni yönetmelikte ciddi değişikliklere de imza attı. Yeni yönetmelikte elektrik üretiminde kullanılan rüzgar türbinlerinin yerli üretim rüzgar türbinlerinden seçilmesi durumunda üretilen fazla elektriği yüzde 51 civarında daha pahalıya satın alınması öngörülüyor.

Bu değişiklik ile kendi elektriğini üretecek sanayicinin yerli üretim rüzgar türbini kullanmasının desteklendiğini söyleyen Soyutwind İş Geliştirme Müdürü Serhat Ay, ?Bu sistem aslında hem devlet hem de sanayici açısından kazan-kazan sistemi. Rüzgardan elde edilecek elektriğe devletin daha fazla para ödemesi ile bir tarafta sanayici ürettiği fazla elektriği sisteme satarak ek bir gelir elde ediyor. Diğer taraftan da yüksek maliyetle doğalgaz ithal ederek elektrik elde eden devlet, daha düşük maliyetle rüzgardan elde edilen elektriğe TL ödeyerek sahip oluyor. Üstelik bunu daha az maliyetle satın alıyor? dedi. Bu sayede hem temiz enerjinin kullanımının teşvik edildiğini hem de yerli sanayinin desteklendiğini ifade eden Serhat Ay, ?Böylelikle yerli rüzgar türbinlerine yatırım yapıldığında yatırımın geri dönüşü çok daha kısa zamanda gerçekleşmiş oluyor? dedi.

Türkiye?nin rüzgar potansiyelinin yüksek olduğunu söyleyen Serhat Ay, sözlerini şöyle sürdürdü: ?Türk sanayicisi olarak rüzgar açısından zengin olarak nitelendirilen ülkemizin rüzgarını tamamıyla yerli kaynaklar kullanarak elektriğe çevirmeye uzun zamandır hazırız. Mühendislik, iş gücü, makine teçhizatı, altyapı, bilgi ve birikim olarak kendi rüzgar türbinlerimizden kendi enerjimizi üretmek için hiçbir eksiğimiz yok. Soyutwind Türkiye?nin ilk yerli rüzgar türbini üreticisi. 11 yıldır tamamıyla yerli imkanlar kullanarak rüzgar gücünü elektriğe çeviriyoruz. Bu yeni düzenleme ile artık üretilen fazla elektriğin satışı da mümkün oluyor. Bu önemli bir adım. Bağlantı noktaları ile ilgili sorunlarda ortadan kaldırıldığı zaman sektörün önü açılmış olacak.?

Yönetmelikteki bir diğer yeniliğin de lisanssız üreticilere üretim kaynak belgesi verilmesi olduğunu ifade eden Ay, sözlerini şöyle tamamladı: ?Artık lisansız elektrik üretimi yapan sanayiciler de yeni yönetmeliğe göre emisyon ticareti kapsamındaki piyasalarda satışında kaynak türünün belirlenmesi ve takibi için kullanılması amacıyla kullanılan belgelerini üretim yaptıkları bölgelerdeki elektrik dağıtım firmalarından alabilecekler.

Kaynak : Termodinamik Dergisi.

15 Eylül 2011 Perşembe

Yağmur Suyu Tesisatı..

Merhaba arkadaşlar;

Yağmur suyu tesisatı, mekanik tesisatın en az önem verilen konularından olmasına rağmen, projelendirilen yapının tipine bağlı olmakla beraber, her zaman dikkatlice göz önünde bulunsurulması gereken bir hususdur. Yüksek ama kat alanı fazla olmayan binalarda, çatı ve teraslarda oluşacak yağmur suyu gider miktarından çok taşınması gereken kot farkından kaynaklanan sorunlar ortaya çıkabiliyorken, tek katlı ama yayvan tabi edilen fabrika, depo, açık alan, vs. gibi yapı tiplerinde ise en az kanalizasyon sistemi kadar önem kazanıyor, son zamanlarda çevreci yaklaşımlar doğrultusunda yağmur suyunun toplanıp, gerekli arıtma işlemlerine tabii tutularak geri kazanılmasıda bir başka uygulama alanı olarak karşımıza çıkıyor.

Yağmur suyu tesisatında özellikle çatı ve balkonlar yağmur suyu hesabında efektif alan olarak dikkate alınmalıdır. Çatı ve balkon yağmur suyu hatlarına kesinlikle iç tesisata ait bağlantılar yapılmamalıdır.

İzmir ve kuşağında bulunan iller için literatürde yağmur suyuna maruz alanın bir metrakaresi için 0.75 cm2 yağmur suyu gideri projelendirilmesi istenmektedir, İnternette yapacağınız küçük bir araştırma ile İzmir ilinin için yağış miktarının yaklaşık olarak 135 kg/m2 ve istanbul ili için yaklaşık olarak 413 kg/m2 olduğunu görebiliriz.

Buradan hareketle;

A = P m2 x 0.75 m2 / f

formülü ile tesiste projelendirilmesi gereken yağmur suyu borusu kesitine ulaşabiliriz.

Bu formülde

A : Yağmur suyu borusu kesiti (cm2)

P : Yağmura maruz projelendirilecek alan (m2)

f : yağmur suyu kolonu adedi

Bulunan değer aşağıdaki tablodan uygun değere göre yağmur suyu kolonu çapı seçilmesi için kullanılabilir.

Boru çapı D

Yağmur borusu kesiti (cm2)

Ø50

19.55

Ø70

38.36

Ø100

78.31

Ø125

122.34

Ø150

175.75

Bir dahaki yazıda buluşmak üzere hoşcakalın..

14 Eylül 2011 Çarşamba

Boru Hatlarında Tahmini İzolasyon Kalınlıkları..

Merhaba arkadaşlar;

Mekanik tesisatlarda yalıtım malzemesi seçimi ve uygun yalıtım kalınlıklarının tespit edilmesi büyük önem taşıyor, projelendirme imalat safhalarında uygun yalıtım malzemesi seçimi, en az uygun yalıtım malzemesi kalınlığı kadar önemlidir, özellikle boru hatlarının izolasyonunda uygun ebatların seçilmesi, kritik çapın doğru belirlenmesi ile mümkündür, yüzeylerden farklı olmakla beraber, kritik çapın doğru tespit edilememesi, uygulanan yalıtımın izolasyondan çok ısı transferine sebebiyet vermesi kaçınılmazdır.

Boru hatlarının taşıdığı akışkan sıcaklığına ve yüzey sıcaklığına bağlı olarak 10’C den düşük sıcaklıklar için Polietilen ve kauçuk köpüğü yalıtım malzemeler, 10’C ile 100’C sıcaklıklar arası için Polietilen ve kauçuk köpüğü, Cam yünü yalıtım malzemeler, 100’C den yüksek sıcaklıklar için Cam yünü, Taş yünü veya Seramik yünü yalıtım malzemeler kullanılabilir.

Bazı ısı yalıtım malzemeleri serme olarak istenilen kalınlıklarda tatbik edilebilirken bazı yalıtım malzemeleri fabrikasyon imatlar sonucunda uygulanabiliyor, bu durumda bir ısı yalıtım malzemesinin ısı iletim kat sayısı (lamda’sı) yerine ısı iletim direncinin göz önünde bulundurulması daha büyük önem taşıyor.

Aşağıda soğuk, ılık ve sıcak hatlar için tahmini yalıtım kalınlıklarını bulabilirsiniz

Soğuk hatlarda kullanılması gereken polietilen ve kauçuk köpüğü kalınlıkları

½”

15 mm

¾”

15 mm

1”

15 mm

1 ¼”

15mm

1 ½”

15 mm

2”

15 mm

2 ½”

20 mm

3”

20 mm

4”

20 mm

5”

20 mm

6”

20 mm

Ilık hatlarda kullanılması gereken polietilen ve kauçuk köpüğü kalınlıkları

½”

20 mm

¾”

20 mm

1”

20 mm

1 ¼”

20 mm

1 ½”

20 mm

2”

20 mm

2 ½”

30 mm

3”

30 mm

4”

30 mm

5”

30 mm

6”

30 mm

Sıcak hatlarda kullanılması gereken polietilen ve kauçuk köpüğü kalınlıkları

½”

25 mm

¾”

25 mm

1”

30 mm

1 ¼”

30 mm

1 ½”

30 mm

2”

30 mm

2 ½”

40 mm

3”

40 mm

4”

40 mm

5”

50 mm

6”

50 mm

Kaynak MMO Yayınları No.297-4

Bir dahaki yazıda buluşmak üzere, hoşcakalın..

13 Eylül 2011 Salı

Emniyet Ventilleri.

Merhaba arkadaşlar;

Özellikle kapalı genleşme ve büzüşme tanklarında karşımıza çıkan emniyet (basınç tahliye) vanaları, kullanıldıkları tesisatlar üzerindeki akışkan basıncını sınırlamak ve istenilen değerde tutmak için bizlere yardımcı olan aparatlardır. Membranlı ve yaylı olmak üzere iki ana sınıfta toplıyabileceğimiz emniyet ventilleri akışkan basıncı ayarlanan değere ulaştığı zaman otomatik olarak açılarak fazla basıncı tahliye eder, akışkan basıncının istenilen sınır değerde kalmasını sağlar.

Gaz hatları ve sıvı hatlar kullanılan tipleri mevcuttur, gaz hatlarında kullanılan tipler sıvı hatlar kullanılanlara göre daha hızlı açma kapama özelliklerine sahiptir. Açma basıncı özellikle sistemin kapasitesi çalışma şartları göz önünde bulundurularak tespit edilir. Açma basıncının normal çalışma şartlarında vananın devamlı kapalı kalmasını sağlıyacak şekilde seçilmesi gerekiyor.

Emniyet ventileri genellikle kazan ile genleşme deposu arasındakş hat üzerine, kat kaloriferi gibi küçük sistemlerde direk kazan üzerine monte edilebilir. Emniyet ventili ile kazan arasındaki bağlantılarda kesinlikle vana, checkvalf, vb. fittingsler bağlanmamalıdır.

Basma yüksekliği 20m den (2 bar) küçük olduğu durumlarda emniyet ventili açma basıncı 3 bar olarak seçilebilir. 20 m’den büyük olduğu durumlarda açma basıncı statik yüksekliğinden 1-2 bar büyük seçilir. Emniyet ventili açma basıncı her zaman sistemin üst işletme basıncında 0.5 bar büyük seçilir.

Membranlı emniyet ventilleri 3 bar ve altı sistemler için uygundur, daha yüksek bacınçlı sistemlerde yaylı emniyet ventilleri kullanılmalıdır.

Kazan ile genleşme tankları arasında kalan emniyet borusu çapı 1640 kw sistem yükünwe kadar DN40, 1640-3280 kw arasında DN50 seçilebilir.

Kazan ısıl kapasitesine göre membranlı emniyet ventili seçimi aşağıdaki, tablodan yapılabilir.

 

Açma basıncı

DN15

DN20

DN25

DN32

DN40

DN50

1

32

60

125

215

365

482

1.5

37

75

150

263

553

680

2

45

90

180

316

542

814

2.5

50

100

200

350

600

900

3

50

100

200

350

600

900

4

73

146

293

512

879

1318

5

88

176

351

615

1055

1582

6

102

204

408

713

1224

1836

Kaynak MMO yayınları 297-4

Bir dahaki yazıda buluşmak üzere, hoşcakalın..

9 Eylül 2011 Cuma

Ürün İnceleme : Erensan'dan Euromatic Kaskad Kontrol Panelleri..

 

Erensan, Euromatic Panel serisi ile küçük ve orta-çaplı uygulamalar için standart çözümler öneriyor. Farklı modellerden oluşan ve değişik sistemlere uyarlanabilen Euromatic Panel serisi, enerji verimliliği ile ekonomik avantaj sağlıyor dış hava kompansazyonlu kaskad kontrol olma özelliği ile de ısıtma sistemlerinde kontrolör görevi görüyor.

Aslantepe Stadyumu, Atatürk Havalimanı, Türkmenistan Stadyum Otel, TOKİ Başbakanlık, Meridian Romanya gibi birçok öncü kuruluşun tercihi olan Euromatic Kaskad Kontrol Panelleri, Euromatic-unit ve Euromatic-norm olmak üzere iki ayrı model olarak üretiliyor.

Euromatic Unit

Isıtma ve sıcak su kazanlarında kullanılan tek veya iki kademeli modülasyonlu brülörlerin kontrolünü sağlayan entegre sıcaklık kontrol elemanlı kompakt kazan kontrol paneli olan Euromatic unit, çok değişkenli ısıtma ihtiyaçları için opsiyonel versiyonlar sunuyor. Çoklu kazan sistemleri için kaskad kontrolüne uygunluğu olan Euromatic unit, tüm elemanların entegrasyonu sayesinde önemli ekonomik avantaj oluşturuyor.

Standart Ölçüler (U x Y x D) 405 x 128 x 100 mm.

Euromatic Norm

Tek veya iki kademeli brülörlü ısıtma ve sıcak su kazanlarının kontrol panellerine montajı yapılabilen standart kontrol üniteleri olan Euromatic norm, hem çoklu kazan sistemleri için kaskad kontrolüne uygun olmakla birlikte çok değişkenli ısıtma ihtiyaçları için opsiyonel versiyonlar da sunmaktadır.

Standart Ölçüler (U x Y x D) 144 x 96 x 70 mm.

Isıtma Sistemine Uzaktan Müdahale Etme İmkanı

Büyük çaplı uygulamalarda kullanılmak için tasarlanmış paneller üzerinde resetli tip sıcaklık emniyet termostatı, açma kapatma anahtarı ve kolay bağlantı terminalleri sayesinde hızlı montaj özelliği sunmaktadır. Aynı zamanda Euromatic panelleri, bir haberleşme ağı (bus) için de kullanmak mümkündür. Böylece kontrol edilebilecek sistem genişletilebilir. Sıralı kazan kontrolü ve kaskad kazan kontrolü yapılabilir. Data bus sistemi sayesinde en fazla beş Euromatic norm standart panel veya Euromatic unit panel birbirleri ile iletişim halinde çalışabilmektedir. Evrensel tasarımı, tutarlı menü yapısı, Türkçe dil seçeneği ve kolay kullanım özellikleri sayesinde tüm Euromatic paneller kolaylıkla devreye alınabilir. İnternet üzerinden haberleşme ve uzaktan kontrol imkanı sayesinde modern aracılığı ile telefon hattı üzerinden kazanın programı değiştirilebilir, kazan verileri alınabilir, kazana bilgi gönderilebilir ve ayarlanan bir cep telefonuna arıza mesajı gönderilebilir.

Kaynak : TesisatMarket Dergisi.

8 Eylül 2011 Perşembe

AutoCAD’de Boru Çaplandırma II

Merhaba arkadaşlar,

Çoktandır üzerinde durduğumuz psikrometri ve klima hesaplarımıza küçük bir ara verip, yangınla mücadele konusunda sprinkler hatlarının çaplandırılması için NFPA 13’de geçen birkaç tabloyu sizinle paylaşmak istedim, bundan önceki yazılarımızda olduğu gibi yangınla mücadele sektöründe çalışan profesyonel arkadaşlarımızda yorumları ile bloğumuza destek olurlarsa çok seviniriz.

Bildiğiniz üzere yangınla mücadele konusunda en yetkin standartlardan bir taneside NFPA (National Fire Protection Association) kurumudur, ülkemizde de genel geçer standartların ulaşmaya çalıştığı ve son aldığımız duyumlara göre ulusal kriterlerde göz önüne alınarak bu standarda doğru yol aldığımızdır. Daha önceki yazılarımızda NFPA föylerine nerelerden ulaşabileceğiniz konusunda sizleri bilgilendirmiştim. Ülkemizde yüksek yapı stoğunun artması ile birlikte yangınla mücadele ve sprinkler sistemi özellikle önem kazanıyor. Pompa seçiminde profesyonel firmalardan yeterli desteği görebiliyoruz, özellikle yangın tesisatının tasarlanmasında da sağolsunlar desteklerini esirgemiyorlar, yalnız bir projenin a’dan z’ye tasarımının bu firmalara ihale edilmesi düşünülemez, bu sebebten sprinkler tasarımında bilinmesi gereken belkide en önemli kriter hatların çaplandırılması oluyor.

Buna göre çeşitli yangın sınıfları, boru malzemesi cinslerine ve sprinkler tiplerine göre boru çapı tabloları aşağıdaki şekillerde olabilir.

NFPA 13, chapter 4 ‘e göre koruma alanları limitleri

Hafif tehlike sınıfı 4831 m2

Orta tehlike sınıfı 4831 m2

Yüksek tehlike sınıf

Boru çapı çizelgesi ile 2323 m2

Hidrolik hesaplar ile 3716 m2

NFPA 13, chapter 4’e göre sprinkler arası mesafeler

Hafif tehlike sınıfı 4.6 m

Orta tehlike sınıfı 4.6 m

Yüksek tehlike sınıf 3.7 m

Hafif tehlike sınıfı için, çelik boru çapı tablosu

Boru çapı

Sprink adedi

1”

2

1 ¼”

3

1 ½”

5

2

10

2 ½”

30

3”

60

3 ½”

100

Hafif tehlike sınıfı için, bakır boru çapı tablosu

Boru çapı

Sprink adedi

1”

2

1 ¼”

3

1 ½”

5

2

12

2 ½”

40

3”

65

3 ½”

115

Orta tehlike sınıfı için, çelik boru çapı tablosu

Boru çapı

Sprink adedi

1”

2

1 ¼”

3

1 ½”

5

2

10

2 ½”

20

3”

40

3 ½”

65

4”

100

5”

160

6”

275

Orta tehlike sınıfı için, bakır boru çapı tablosu

Boru çapı

Sprink adedi

1”

2

1 ¼”

3

1 ½”

5

2

12

2 ½”

25

3”

45

3 ½”

75

4”

115

5”

180

6”

300

Bir dahaki yazımızda psikrometrik işlemleri nihayetlendirip, ısı kazancına geçiş yapacağız.

Hoşçakalın.

7 Eylül 2011 Çarşamba

Yangın Tesisatında Kazan Dairesi Tasarımı..

Merhaba arkadaşlar;

Geçen yazımda belirttiğim kaynakçaları inşallah edindiniz ve işlerinizde kullanmaya başladınız, emin olun bu kaynakçalar sizleri daha yetkin hale getirecek ve işlerinizdeki standardizasyona yardımcı olacak. Bu yazımızda yangın tesisatı konusuna bir virgül koyacağız. Tabi ki bu virgül başka konulardaki bilgileri ve fikirleri paylaşmak için olacak. Yangın tesisatında kazan dairesi tasarımı adını verdiğim bu yazımdan sonra mesleğimizle ilgili her zaman karşılaştığımız ve sanatımızı yapmakta bizi zorlayan hususlara ve bunların çözüm yöntemlerine değineceğim.

Yangın tesisatının belkide en önemli kısımlarından bir tanesi kazan dairesi veya hidrofor dairesidir. Sistemin merkezi olan ve yangınla mücadele cihazlarının bulunduğu kazan dairelerinde bazı hususları gözden kaçırmamak gerekiyor.

Daha önceki bölümlerde yangın mücadele su deposu hacimlerinin hangi kriterler ile belirlendiğini belirtmiştim bu kaidelere uygun olarak tespit edilen su deposu genellikle yer darlığı veya yosunlaşma olmaması için kullanma suyu deposu olarak da kullanılmaktadır. Bu gibi durumlarda depodan emişler belli kot farkları ile olmalı ki yangın rezervinde bir azalma olmasın. Bu durum için örnek bir çizim dikkatinize sunulmuştur.

Kazan dairesi veya hidrofor dairelerinde mutlaka temizlik, ani boşaltma, taşma gibi durumlar için pissu gideri bağlantısı yapılmalıdır. Mümkünse 50x50 kazan dairesi / otopark tipi süzgeçler ile bağlantı sağlanmalıdır. Deponun taşma ve havalık kısımları ihmal edilmemeli gerekli bağlantılar yapılmalıdır. Emişlerde filtre kullanılması tesisat ve cihazlar içerisine partikül kaçmasını önleyecektir.

Yangınla mücadelede Dizel yangın pompaları, Elektrikli yangın hidroforları ve joker pompalar için gerekli hacimler tasarlanmalı ve mümkün olduğunca su deposuna yakın yerlerden pompa kotunun altında kalmamak üzere emiş yapılmalıdır. Dizel pompalarda elektrik panosu, yakıt tankı, aküler gibi ekstra bileşenler olduğu için elektrikli hidroforlardan daha büyük bir hacme ihtiyaç duyulabilir.

Yangın dağıtım kollektörü yine hidrofor dairesi içinde yer almalıdır. Özellikle ıslak tipte sprink hatları için Islak alarm vanaları her yangın hattında mutlaka kullanılmalı ve alarm sistemine bağlantısı otomatik kontrol bünyesinde yapılmalıdır. Sprinkler hatlarının dağıtım borularında çaplandırma için geçen yazımızda belirttiğimiz çaplandırma tablosu kullanılabilir.

Yine Yangın su deposundan dizel pompa ve yangın hidroforlarına yapılacak besleme için kullanılan dağıtıcı kollektörde uygun çaplarda yükselen milli vanalar, check valf ve kompanzatörler kullanılmalıdır.

Bir yangın tesisatı kolon şeması aşağı yukarı aşağıdaki projeye benzemelidir. Sprinkler hatları, hidrant hatları, yangın dolabı hatları, bağlantıları, çapları ve yükleri ile beraber çizilmeli, kazan dairesi hidrofor dairesi ayrıca dizayn edilmeli ve kolon şeması çizim usullerine göre dizel pompa, elektrikli yangın hidroforu, joker pompanın bağlantıları gösterilmeli, yangın tesisatı ile ilgili ana dağıtım kollektörü, itfaiye bağlantı ağzı, içerecek şekilde çizime yerleştirilmelidir.

Kolon şeması üzerinde cihazların numaraları, tipleri ve teknik özellikleri ayrıca belirtilmeli çizimde uygulanan çizgi ve şekilleri açıklayan “legend” unutulmamalıdır.

Bir dahaki yazıda görüşmek üzere hoşçakalın..

Bir Efsaneye Güle Güle Diyoruz..