Merhaba arkadaşlar;
Sürdürülebilir yapı tasarımının önem kazandığı günümüzde, yağmur suyu ve gri su geri kazanım sistemleri yalnızca çevresel fayda sağlayan uygulamalar olmaktan çıkmış, aynı zamanda binaların işletme maliyetlerini düşüren önemli mühendislik çözümleri haline gelmiştir. Özellikle konut projeleri, oteller, hastaneler, alışveriş merkezleri ve ofis binalarında su tüketiminin azaltılması amacıyla bu sistemlerin kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır.
Bir mekanik tesisat mühendisi açısından yağmur suyu ve gri su sistemleri tasarlanırken yalnızca depo hacminin belirlenmesi yeterli değildir. Yağış analizleri, su tüketim profilleri, filtrasyon teknolojileri, pompa seçimi, borulama sistemleri, dezenfeksiyon ekipmanları ve otomasyon senaryoları birlikte değerlendirilmelidir.
Bu rehberde örnek olarak 20 katlı bir konut projesi ele alınarak sistem tasarım adımları detaylı şekilde incelenmiştir.
* Örnek Proje Bilgileri
Proje Tipi: Konut
Kat Sayısı: 20
Daire Sayısı: 80
Ortalama Kişi Sayısı: 4 kişi/daire
Toplam Kullanıcı Sayısı:
80 × 4 = 320 kişi
Çatı Alanı:
2.500 m²
Peyzaj Alanı:
1.200 m²
Proje Lokasyonu:
İstanbul
Yıllık Ortalama Yağış:
850 mm/yıl
* Yağmur Suyu Potansiyel Hesabı
Yağmur suyu miktarı aşağıdaki formül ile hesaplanır:
Q = A × R × C
Burada;
Q = Toplanabilir su miktarı (m³/yıl)
A = Çatı alanı (m²)
R = Yıllık yağış (m)
C = Verim katsayısı
Metal çatı veya teras çatı için:
C = 0,85
Q = 2500 × 0,85 × 0,85
Q = 1.806 m³/yıl
Yıllık yaklaşık:
1.806 ton
yağmur suyu toplanabilir.
* Yağmur Suyu Kullanım Alanlarının Belirlenmesi
Bu projede yağmur suyu aşağıdaki amaçlarla kullanılacaktır:
Peyzaj Sulama
İstanbul için ortalama sulama ihtiyacı:
4 litre/m²-gün
Günlük ihtiyaç:
1.200 × 4
= 4.800 litre/gün
= 4,8 m³/gün
Ortak Alan Temizliği
Yaklaşık:
1,5 m³/gün
Toplam Yağmur Suyu Talebi
4,8 + 1,5
= 6,3 m³/gün
* Yağmur Suyu Deposu Hesabı
Tasarım kriteri:
10 günlük rezerv
V = D × N
V = 6,3 × 10
V = 63 m³
Yuvarlatılmış proje değeri:
75 m³
* Gri Su Potansiyel Hesabı
Konut projelerinde kişi başı gri su oluşumu:
80 litre/kişi-gün
Toplam kullanıcı:
320 kişi
Q = 320 × 80
Q = 25.600 litre/gün
Q = 25,6 m³/gün
* Gri Suyun Kullanım Alanları
Rezervuar Beslemesi
Ortalama tüketim:
30 litre/kişi-gün
Q = 320 × 30
Q = 9.600 litre/gün
Q = 9,6 m³/gün
Peyzaj Sulama
4,8 m³/gün
Ortak Alan Temizliği
1,5 m³/gün
Toplam Talep
9,6 + 4,8 + 1,5
= 15,9 m³/gün
Gri su üretimi:
25,6 m³/gün
Talep:
15,9 m³/gün
Sistem ihtiyacı karşılamaktadır.
* Gri Su Arıtma Tesisi Tasarımı
Arıtma kapasitesi:
25,6 m³/gün
Emniyet katsayısı:
%20
Qtasarım = 25,6 × 1,20
Qtasarım = 30,7 m³/gün
Proje kapasitesi:
35 m³/gün
olarak seçilir.
* Gri Su Arıtma Prosesi
Önerilen proses sıralaması:
Toplama Tankı
↓
Kaba Izgara
↓
Dengeleme Tankı
↓
MBR Biyolojik Arıtma Ünitesi
↓
UV Dezenfeksiyon
↓
Temiz Su Deposu
↓
Hidrofor
↓
Kullanım Noktaları
* Dengeleme Tankı Hesabı
Bekleme süresi:
8 saat
Q = 35 m³/gün
Tank hacmi:
V = (35 × 8) / 24
V = 11,7 m³
Proje değeri:
15 m³
* Temiz Su Deposu Hesabı
Bir günlük tüketim:
15,9 m³
Yedekleme:
1,5 gün
V = 15,9 × 1,5
V = 23,9 m³
Proje değeri:
25 m³
* Pompa Seçimi
Tüketim:
15,9 m³/gün
Çalışma süresi:
8 saat/gün
Pompa debisi:
Q = 15,9 / 8
Q = 2,0 m³/h
Emniyet katsayısı ile:
3 m³/h
* Basma Yüksekliği
Bina yüksekliği:
60 m
Boru kayıpları:
10 m
Armatür emniyet payı:
5 m
Toplam:
75 mSS
Pompa seçimi:
3 m³/h – 75 mSS
Çalışma prensibi:
2 Asıl + 1 Yedek
* Filtrasyon Tasarımı
Kaba Filtre
Filtrasyon:
1 mm
Amaç:
Saç, lif ve büyük partiküller
Kum Filtresi
Filtrasyon:
20–50 mikron
Kartuş Filtre
Filtrasyon:
5 mikron
UV Dezenfeksiyon
Doz:
40 mJ/cm²
* Borulama Tasarımı
Gri su hattı:
Mor renk veya mor etiketleme
Hat üzerinde:
"DİKKAT – GERİ KAZANILMIŞ SU – İÇİLMEZ"
uyarısı bulunmalıdır.
İçme suyu sistemi ile fiziksel bağlantı yapılmamalıdır.
Backflow preventer kullanılması zorunludur.
* Otomasyon Senaryosu
Sistemde aşağıdaki ekipmanlar izlenmelidir:
Depo seviye sensörleri
Debimetreler
Basınç transmitterleri
UV alarmı
Pompa arıza sinyalleri
Filtre kirlilik sensörleri
Klor ölçüm cihazları
Tüm bilgiler bina otomasyon sistemine aktarılmalıdır.
* Soğutma Kuleleri ile Entegrasyon
Projede merkezi soğutma sistemi bulunuyorsa yağmur suyu aşağıdaki amaçlarla kullanılabilir:
Make-up suyu
Kule temizliği
Buharlaşma kayıplarının karşılanması
Ancak aşağıdaki parametreler sürekli izlenmelidir:
Sertlik
pH
İletkenlik
Toplam çözünmüş madde
Bakteriyolojik kalite
* Bakım Planı
Haftalık:
Filtre kontrolü
Pompa kontrolü
Aylık:
UV sistem kontrolü
Tank dip tortu kontrolü
Üç Aylık:
Sensör kalibrasyonları
Yıllık:
Depo temizliği
Membran bakımı
Hidrofor performans testi
* Yatırım ve Geri Ödeme Analizi
Örnek proje için:
Yıllık geri kazanılan su:
Yaklaşık 5.800 m³
Ortalama su birim bedeli:
75 TL/m³
Yıllık tasarruf:
5.800 × 75
= 435.000 TL/yıl
Yaklaşık sistem maliyeti:
1.500.000 TL
Geri ödeme süresi:
1.500.000 / 435.000
≈ 3,4 yıl
* Mühendislik Değerlendirmesi
20 katlı örnek konut projesi üzerinde yapılan hesaplamalar göstermektedir ki yağmur suyu ve gri su geri kazanım sistemleri birlikte tasarlandığında şebeke suyu tüketiminde %35 ila %50 arasında azalma sağlanabilmektedir. Doğru boyutlandırılmış depolar, uygun filtrasyon teknolojileri, etkin dezenfeksiyon sistemleri ve gelişmiş otomasyon çözümleri sayesinde sistem uzun yıllar güvenilir şekilde çalışabilmektedir. Özellikle günümüzde artan su maliyetleri dikkate alındığında bu tür sistemler yalnızca çevresel sürdürülebilirlik açısından değil, ekonomik açıdan da yüksek geri dönüş sağlayan yatırımlar arasında yer almaktadır. Mekanik tesisat mühendislerinin proje tasarım aşamasında bu sistemleri bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmesi, geleceğin su verimli ve sürdürülebilir binalarının oluşturulmasında kritik öneme sahiptir.
Konu ile ilgili bir videoda hazırlıyoruz. [Youtube] kanalımızdan izleyebilirsiniz.
Yağmur suyu ve Gri su tasarımı ve cihaz seçimleri ile ilgili en başarılı çözümü, piyasalarda 30. yaşını kutlayan, Türkiyenin ilk ve tek profesyonel ısıtma klima soğutma hesap yazılımı MTH Paket içinde bulacaksınız. MTH Paketini yakından tanımak ve projelerinizde aradığınız kesin, hızlı, güvenilir çözümler için [burayı] tıklayınız..
