Isı kaybı hesabında egzost havası hesabı nasıl yapılır.

 Merhaba arkadaşlar;

 

 

Bugün ki yazımızda Türkiye'de kullanılan DIN 4701 ve TS 2164 normlarında ki ısı kaybı hesabında önemli bir kalem olan egzost havası ısı kaybı hesabı hakkında bir derleme sunuyoruz, beğenip paylaşmayı unutmayınız.

 

Türkiye’de HVAC/ısıtma projesinde “değişim havası / egzost havasından kaynaklanan ısı kaybı” hesabını doğru yapmak için önce iki kavramı ayırmak gerekir:

1. TS 2164 yaklaşımındaki sızıntı (fuga/infiltrasyon) havası

2. DIN yaklaşımındaki mekanik havalandırma/değişim havası

TS 2164 uygulamasında infiltrasyon, pencere ve kapı fugalarından içeri giren dış hava olarak ele alınır; mekanik havalandırma ile oluşan dış hava yükü ise ayrıca değerlendirilmelidir. Türkiye'deki uygulamalarda TS 2164 ve MMO hesap yöntemlerinin bu ayrımı kullandığı görülmektedir.

1. Temel fiziksel hesap

Bir mahalde dış hava ile iç hava arasındaki sıcaklık farkı nedeniyle havanın ısıtılması gerekiyorsa:

$$\boxed{Q_v=0,34 \times V \times \Delta T}$$

Burada:

• $Q_v$ = havalandırma/değişim havası ısı kaybı [W]

• $V$ = dışarıdan alınan veya egzoz nedeniyle yenilenmesi gereken hava debisi [m³/h]

• $0,34$ = havanın yoğunluğu ve özgül ısısından gelen katsayı [Wh/(m³·K)]

• $\Delta T=T_i-T_d$ = iç-dış sıcaklık farkı [K]

Bu formül DIN tabanlı havalandırma ısı kaybı hesaplarında da kullanılan temel bağıntıdır.

Eğer hava değişim sayısı $n$ [1/h] olarak verilmişse:

$$V=n\times V_m$$

Dolayısıyla:

$$\boxed{Q_v=0,34\times n\times V_m\times(T_i-T_d)}$$

Burada $V_m$, mahal hacmidir.

---

2. TS 2164 açısından durum

TS 2164'te klasik ısı kaybı hesabında fuga/sızıntı havası önemli bir bileşendir. Örneğin pencere ve kapı çevresindeki fugalardan giren hava için hava miktarı hesaplanır ve bunun ısı kaybı bulunur. TS 2164 uygulama tablolarında infiltrasyon kaybı ayrıca gösterilmektedir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta:

Fuga havası ile mekanik egzost aynı şey değildir.

Örneğin:

• pencere arasından kontrolsüz hava giriyorsa → infiltrasyon

• aspiratör 1.000 m³/h hava atıyorsa → mekanik egzost/değişim havası

• AHU dışarıdan 5.000 m³/h taze hava alıyorsa → mekanik havalandırma

• WC egzozu 150 m³/h ise → bu hava miktarının yerine bir miktar dış hava girmek zorundadır.

Dolayısıyla mekanik egzost varsa, yalnızca pencere fugası hesabına bakmak doğru değildir.

---

 

 

 

3. DIN yaklaşımında değişim havası

DIN 4701 yaklaşımında havalandırmadan kaynaklanan ısı kaybı ayrı bir bileşen olarak ele alınır.

Kaynaklarda DIN 4701 için:

$$Q_{en}=a\times b\times c\times n\times\Delta t$$

şeklinde ifade edilen havalandırma ısı kaybı hesabı bulunmaktadır. Havanın hacimsel debisi üzerinden yazıldığında bu ifade pratik olarak:

$$\boxed{Q_{en}=0,34\times V_m\times n\times\Delta T}$$

haline gelir.

Yani DIN mantığında mahal hacmi × hava değişim sayısı doğrudan dış hava miktarını belirler.

---

4. Egzost debisi nasıl hesaba katılır?

Burada HVAC projelerinde çok önemli bir nokta var.

Örneğin bir WC grubunda:

• Mahal hacmi = 100 m³

• Egzost = 500 m³/h

• İç sıcaklık = 20 °C

• Dış sıcaklık = -3 °C

ise egzost nedeniyle yenilenmesi gereken hava yaklaşık:

$$V=500\;m³/h$$

olur.

Hava değişim sayısı:

$$n=\frac{500}{100}=5\;h^{-1}$$

olur.

Isı kaybı:

$$Q_v=0,34\times500\times(20-(-3))$$ $$Q_v=0,34\times500\times23$$ $$\boxed{Q_v=3.910\;W}$$

Yani yalnızca egzost nedeniyle yaklaşık:

$$\boxed{3,91\;kW}$$

ısıtma yükü oluşur.

---

 

 

 

5. Egzost + infiltrasyon birlikte varsa

Bu konu özellikle MTH gibi bir ısı kaybı yazılımında algoritmanın doğru kurulması açısından önemlidir.

Örneğin:

• Mahal hacmi = 100 m³

• DIN/TS 2164 minimum değişim havası = 1 h⁻¹

• Mekanik egzost = 500 m³/h

Minimum hava:

$$V_{min}=1\times100=100\;m³/h$$

Mekanik egzost:

$$V_{eg}=500\;m³/h$$

Egzost zaten minimum değişim havasından büyük olduğu için, 500 m³/h'lik hava değişiminin tamamı dikkate alınmalıdır.

$$Q=0,34\times500\times23$$ $$Q=3,91\;kW$$

Ancak ayrıca pencere/kapı fugalarından kaynaklanan infiltrasyonu da hesaba katarsanız, aynı hava hareketini iki kez saymamak gerekir.

Bu nedenle profesyonel hesap yazılımında şu ayrım yapılması daha doğru olur:

Hava kaynağı	Hesap
Pencere/kapı fugası	İnfiltrasyon
Doğal havalandırma	Hava değişim hesabı
Mekanik taze hava	Havalandırma yükü
Mekanik egzost	Egzost nedeniyle yenilenen dış hava
Dengeli AHU	Taze hava − dönüş havası / ısı geri kazanımına göre

---

6. Isı geri kazanımlı sistemlerde önemli fark

Örneğin AHU:

5.000 m³/h taze hava + 5.000 m³/h egzost havası çalıştırıyor ve ısı geri kazanım verimi %70 olsun.

20 °C iç ortam, -3 °C dış ortam:

Isı geri kazanımı olmadan:

$$Q=0,34\times5000\times23$$ $$Q=39.100 W$$

yani:

$$39,1\;kW$$

olur.

%70 duyulur ısı geri kazanımı varsa yaklaşık kalan yük:

$$Q_{net}=39,1\times(1-0,70)$$ $$\boxed{Q_{net}\approx11,73\;kW}$$

Dolayısıyla egzost havasının tamamını doğrudan ısı kaybı olarak eklemek, ısı geri kazanımlı AHU sistemlerinde doğru değildir.

---

7. TS 2164 – DIN yaklaşımını pratik olarak nasıl ayırmak gerekir?

Ben HVAC proje hesabında şu mantığı kullanmayı öneririm:

A — İletim kaybı

$$Q_T=\sum U\times A\times\Delta T$$

B — TS 2164 infiltrasyon/fuga kaybı

Pencere ve kapıların fuga uzunlukları, ilgili katsayılar ve TS 2164 yöntemine göre hava miktarı bulunur.

C — Mekanik havalandırma

$$Q_V=0,34\times V_{OA}\times\Delta T$$

D — Mekanik egzost

$$Q_E=0,34\times V_{exh}\times\Delta T$$

ancak taze hava ile egzost dengesi ve sistemin ısı geri kazanımı dikkate alınmalıdır.

E — Toplam mahal ısı kaybı

Basitleştirilmiş olarak:

$$\boxed{Q_{toplam}=Q_T+Q_{infiltrasyon}+Q_{havalandırma}}$$

Burada en önemli mühendislik konusu, aynı hava miktarının hem infiltrasyon hem de egzost olarak ikinci kez hesaba katılmamasıdır.

Türkiye'deki kamu teknik rehberlerinde de TS 2164 kapsamında sızdırma havası için ilave ısıtma ihtiyacının hesaplandığı, havalandırma havası için gerekli ısıtma enerjisinin ise ayrıca ele alınabildiği belirtilmektedir

DIN 4701 konusunda bir güncelleme

Bir ayrımı da özellikle belirtmek gerekir: DIN 4701 tarihsel bir referanstır. Almanya'da bina ısı yükü hesabında DIN EN 12831 ile yerini büyük ölçüde değiştirmiştir; DIN EN 12831 havalandırma ısı kayıplarını infiltrasyon ve mekanik havalandırma üzerinden daha ayrıntılı ele alır. 

Bu nedenle Türkiye'de TS 2164 + DIN 4701/MMO pratiğini karşılaştırırken, eski DIN 4701 formülleri ile güncel DIN EN 12831 yaklaşımını birbirine karıştırmamak gerekir.

Konu ile ilgili bir videoda hazırlıyoruz.  [Youtube] kanalımızdan izleyebilirsiniz.

 

 

 

 

DIN ve TS normunda ısı kaybı hesapları ve cihaz seçimleri ile ilgili en başarılı çözümü, piyasalarda 30. yaşını kutlayan, Türkiyenin ilk ve tek profesyonel ısıtma klima soğutma hesap yazılımı MTH Paket içinde bulacaksınız. MTH Paketini yakından tanımak ve projelerinizde aradığınız kesin, hızlı, güvenilir çözümler için [burayı] tıklayınız

 

 

TS2164 standardına göre ısı kaybı hesabı yaparken dikkat edilmesi gereken Zam değerleri : Zw

 Merhaba arkadaşlar;

 

 

 

Bugün ki yazımızda Türkiyede genel geçer ısı kaybı hesabı yöntemi olan TS2164 hesap yönteminde bulunan ısı kayplarının daha doğru yorumlanmasını sağlayan Zam katsayılarını inceleyeceğiz. Makalemizi beğenip paylaşmayı unutmayın. TS 2164’e göre ısı kaybı hesabı yaparken Z_w (Zw) çoğu zaman yanlış yorumlanan ama sonucu ciddi etkileyen bir düzeltme katsayısıdır. Kısaca söylemek gerekirse bu katsayıyı “ufak bir düzeltme” gibi görüp dikkatli hesaplanmaz ise toplam ısı kaybında %5–15 sapmaya sebebiyet verebilir.

🔎 Zw nedir?

Z_w, dış duvarların maruz kaldığı rüzgâr ve konum etkisini temsil eden bir düzeltme katsayısıdır. 

Yani sadece U değeri ve sıcaklık farkı yetmez; binanın: rüzgâra açık olup olmadığı, kat yüksekliği / bina yüksekliği, çevresel korunak durumu gibi faktörleri de hesaba katılır.

📐 Temel kullanım yeri

TS 2164’te ısı kaybı genel olarak şu mantıkla hesaplanır:
 

   ​


Burada:

U → Isı geçirgenlik katsayısı
A → Alan
ΔT → İç-dış sıcaklık farkı
Z_w → Rüzgâr ve konum düzeltmesi

⚠️ Zw belirlerken dikkat edilmesi gerekenler

1. 🏢 Bina konumu (çok kritik)

Açık arazide (rüzgâra tam açık): Z_w yüksek çıkar
Şehir içinde, çevresi binalarla kaplı: Z_w düşer

👉 İstanbul gibi yoğun yapılaşmış bir bölgede genelde düşük–orta aralık alınır.

  

2. 🌬️ Rüzgâr yönü ve cephe etkisi

Kuzey ve hâkim rüzgâr alan cephelerde Z_w artırılır
Güney cephelerde genelde daha düşük alınır


3. 🏗️ Kat yüksekliği / bina yüksekliği

Üst katlar → daha fazla rüzgâr → daha yüksek Zw
Zemin kat / ara kat → daha düşük

4. 🏙️ Çevresel koruma durumu

Ağaçlar, diğer binalar, topografya → rüzgârı keser → Zw düşer
Açık saha, sahil, tepe → Zw artar

 

 

 

5. ❄️ İnfiltrasyon ile karıştırma

En sık hata burada:

Zw = iletim kaybı düzeltmesi
Hava sızıntısı (infiltrasyon) = ayrı hesap

👉 İkisini karıştırırsan çift sayım yaparsın.

📊 Tipik Zw aralıkları (yaklaşık yaklaşım)

TS 2164 tablolarına göre genelde:

0.9 – 1.0 → Korunaklı şehir içi
1.0 – 1.1 → Normal şehir yapısı
1.1 – 1.2+ → Açık alan / rüzgârlı bölge

Pratik mühendislik yorumu Projeyi hızlı bitirmek için sabit 1.0 almak → hatalı sonuç
Özellikle: yüksek binalarda köşe dairelerdesahil bölgelerinde Zw doğru seçilmezse cihaz kapasitesi yanlış çıkabilir.

Konu ile ilgili bir videoda hazırlıyoruz.  [Youtube] kanalımızdan izleyebilirsiniz.

 

 

 

 

TS2164 normunda ısı kaybı hesabı ile ilgili en başarılı çözümü, piyasalarda 30. yaşını kutlayan, Türkiyenin ilk ve tek profesyonel ısıtma klima soğutma hesap yazılımı MTH Paket içinde bulacaksınız. MTH Paketini yakından tanımak ve projelerinizde aradığınız kesin, hızlı, güvenilir çözümler için [burayı] tıklayınız..

 

TS 2164 ve MMO Yayınlarına göre Kat Yükseklik Arttırımı (Zw) nasıl hesaplanır?

 Merhaba arkadaşlar;

 

 

 

 

 

Yeni Bir yazı dizisine başladık, bu yazı dizimizin motivasyonu piyaslarda çok kullanılan ancak detaylı irdelendiğinde çoğu sektör temsilcisinin farkında olmadığı bazı hesap usulleri ve katsayıların detaylarına bakacağız. Bu aşamada yazı dizimizin bu makalesi ülkemizde şu anda genel geçer standart olan TS 2164 Standardına göre Isı Kaybı Hesaplarında Kat Yükseklik Arttırımı (Zw) hesaplamak. Makalemizi beğenip paylaşmayı unutmayın

Türkiye’de HVAC projelendirme kapsamında TS 2164 – Kalorifer Tesisatı Projelendirme Kuralları standardına göre yapılan ısı yükü hesaplarında, kat yükseklik arttırımı (ZW) binanın yüksekliğine bağlı olarak ısı gereksinimini artıran bir düzeltme katsayısıdır. Bu artırım, binanın üst katlarında rüzgâr hızının artması, dış yüzey ısı taşınım direncinin düşmesi ve kolon tesisatlarında ısı kayıplarının artması gibi etkenlerin ısı kaybını yükseltmesi nedeniyle uygulanır.

TS 2164’e göre ısı yükü hesabı genellikle önce artırımsız ısı ihtiyacı (Qo) hesaplanır; daha sonra katsayılar eklenerek artırımlı ısı ihtiyacı (Qi) bulunur. Bu işlem, aşağıdaki eşitlikle yapılır:

Qi = Qo × (1 + ZD + ZH + Zw)
Burada ZD = Birleştirilmiş artırım, ZH = Yön artırım, Zw = Kat yükseklik artırım katsayılarıdır.

Kat yükseklik artırım katsayısı Zw:
TS 2164 Ek-III’e göre Zw, binanın toplam kat sayısına ve ilgili katın bina yüksekliğine göre belirlenir. Örneğin 4 katlı bir bina için üst katlarda %5–%10 aralığında bir artırım uygulanabilirken, daha fazla katlı binalarda bu oran %15–%20’ye kadar çıkabilir. Çizelge örneğinde görüldüğü üzere:

• 4 katlı bina: 3. katta Zw ≈ %5

• 5–6 katlı bina: 4. katta Zw ≈ %5–%6.5, 5. katta %7–%8.7

• 7–9 katlı bina: 6.–8. katlarda arttırımlar %9–%11 civarında

• 10+ kat: Zw %12–%15+ seviyelerine kadar çıkabilir (önerilen değerler).

Ayrıca iç mekân tavan yüksekliği 4 m’den fazla ise her ilave 1 m yükseklik için yaklaşık %5 artırım daha eklenebilir; bu da hacim artışıyla sıcaklık farklarının büyümesinden kaynaklanır.

Örnek Uygulama

Diyelim ki ısıtma kaybı hesaplanan bir oda için artırımsız ısı ihtiyacı Qo = 500 W olsun. Bu oda 7 katlı bir binanın 5. katında yer alıyor. TS 2164 tablosundan:

• ZD (birleştirilmiş) = %7

• ZH (yön) = %5 (örneğin kuzey cephe)

• Zw (yüksek kat) = %9 (örnek tabloda 5. katta)

Bu durumda artırım toplamı:
Ztop = 0.07 + 0.05 + 0.09 = 0.21 (yani %21 toplam artırım)

Artırımlı ısı ihtiyacı:
Qi = 500 × (1 + 0.21) = 605 W

Bu sonuç, söz konusu odaya uygulanacak teorik ısı kaybının artırım etkileriyle birlikte daha doğru şekilde belirlenmesini sağlar. 

TS 2164 ve ilgili MMO yayınlarında verilen kat yükseklik artırım katsayıları, HVAC projelerinde yüksek katlarda ısı kayıplarını dikkate almak için zorunlu bir düzeltme olarak kullanılır. Bu katsayılar çizelge yardımıyla binanın kat sayısına göre seçilir ve toplam artırım terimine eklenir.

 

 

 

Türkiye’nin profesyonel HVAC yazılımı MTH Paket, Ant Mekanik tarafından geliştirilmiş, ısı kaybı, ısı kazancı, psikrometri, K-değeri gibi TS ve MMO normlarına uygun hesap modüllerini içerir ve binaların mekanik tesisat projelerinde kapsamlı analizler sağlar. Yazılımın Isı Kaybı Hesabı modülü, TS ve MMO yayınlarındaki artırım katsayılarının (yön, sızdırma, kat yüksekliği gibi) standart tablolara göre uygulanmasını otomatikleştirir; kullanıcı sadece binanın kat bilgilerini ve tasarım verilerini girer, MTH gerekli ZW (kat yükseklik artırım) değerini ilgili kat için seçerek toplam ısı kaybına dahil eder. 

 

Yazılım, yardım dosyaları ve entegre tablolarda yer alan katsayıları baz alarak bu hesabı TS/DIN esaslarına uygun şekilde yürütür. Ayrıca program içindeki TS standart tabloları sayesinde, farklı kat yüksekliklerinde kullanılan ZW katsayısı, manuel tablo arama gerektirmeden doğru artırım yüzdesiyle hesaplamaya yansıtılır; bu da mühendislere zaman kazandırırken hata riskini azaltır. 

MTH’nin kullanıcı dostu arayüzü ve detaylı raporlama özellikleriyle, ZW hesaplaması dahil tüm ısı yükü detaylarını proje çıktılarına kolayca aktarabilirsiniz; böylece hem TS / MMO uyumlu hem de pratik bir HVAC tasarım süreci elde edilir. 

 

Konu ile ilgili bir videoda hazırlıyoruz.  [Youtube] kanalımızdan izleyebilirsiniz.

 

 

 

 

TS 2164 Standardına göre Isı Kaybı Hesabı ile ilgili en başarılı çözümü, piyasalarda 30. yaşını kutlayan, Türkiyenin ilk ve tek profesyonel ısıtma klima soğutma hesap yazılımı MTH Paket içinde bulacaksınız. MTH Paketini yakından tanımak ve projelerinizde aradığınız kesin, hızlı, güvenilir çözümler için [burayı] tıklayınız..