ASHRAE’ye göre HVAC soğutma yükü hesabında gölgede kalan alanın hesaplanması

 Merhaba arkadaşlar;

 

Bugün ki yazımızda soğutma yükü hesaplarında büyük önem taşıyan güneşlenme şartlarını oluşturan gölgeleme hesapları ve gölgelenmeye etki eden faktörleri sizin için derledik, beğenip paylaşmayı unutmayınız.

 

Bir HVAC projesinde güneş ışınımından kaynaklanan soğutma yükünü doğru hesaplamak için cam yüzeylerin yalnızca alanını değil, güneş ışınımına ne ölçüde maruz kaldığını ve dış gölgeleme elemanlarının bu ışınımı nasıl azalttığını da değerlendirmek gerekir.

ASHRAE yöntemlerinde bu konu özellikle camlardan gelen güneş kaynaklı ısı kazancı hesabında önemlidir. Örneğin, aynı büyüklükteki iki pencerenin biri doğrudan güneş alırken diğeri komşu bina, balkon, yatay saçak veya düşey güneş kırıcı tarafından gölgeleniyorsa, soğutma yüküne katkıları farklı olacaktır.

Burada iki kavramı birbirinden ayırmak gerekir:

• Geometrik gölgede kalan alan: Güneş ışınlarının belirli bir saatte ulaşamadığı cam yüzeyinin alanı.

• Güneş kaynaklı soğutma yükündeki azalma: Gölgeleme nedeniyle camdan içeri geçen güneş enerjisinin azalması.

ASHRAE hesabında ikinci değer tasarım açısından asıl önemlidir. Geometrik gölgeli alanı hesaplamak, özellikle güneş kırıcıların ve bina çıkmalarının etkisini belirlemek için kullanılan bir ara adımdır.

 

 

1. Kullanılan ASHRAE hesap yaklaşımı

ASHRAE’nin Handbook—Fundamentals kaynaklarındaki güneş ışınımı, camlardan güneş kaynaklı ısı kazancı ve gölgeleme yaklaşımında, hesap için aşağıdaki veriler değerlendirilir:

• Camın genişliği ve yüksekliği

• Pencerenin yönü (kuzey, güney, doğu veya batı)

• Proje konumu ve tasarım günü

• Hesap saati ve güneşin konumu

• Saçak, balkon, güneş kırıcı veya komşu bina geometrisi

• Camın güneş enerjisi geçirgenliği (SHGC veya yönteme uygun güneş ısı kazanç katsayısı)

• İç ve dış gölgeleme elemanlarının özellikleri

Önemli: ASHRAE’de her durum için geçerli, sabit bir “gölgeli alan yüzdesi” yoktur. Gölgeleme, güneş geometrisi ve elemanların konumuyla hesaplanır; güneş kazancı ise uygun yöntem ve katsayılarla belirlenir.

ASHRAE’nin konutlar için yayımladığı basitleştirilmiş RLF (Residential Load Factor) yönteminde, saçakla gölgelenen pencere alanı için doğrudan kullanılabilecek bir bağıntı bulunur. Daha kapsamlı ticari HVAC projelerinde ise saatlik gölgeli ve güneş alan yüzeylerin ayrı hesaplanması, ardından güneş kazancının değerlendirilmesi gereki

 

 

2. Örnek proje: Saçak altında kalan pencere alanı

Şematik görünüm: Yatay saçak, güneş ışınlarını keserek pencerenin bir bölümünü gölgeler.

Bir ofis binasının batı cephesindeki pencereyi ele alalım. Pencerenin önünde yatay bir betonarme saçak bulunmaktadır.

Proje verileri

Parametre	Değer
Proje konumu	İstanbul
Enlem	Yaklaşık 41° kuzey
Cephe yönü	Batı
Pencere genişliği \(W\)	2,00 m
Pencere yüksekliği \(h\)	1,50 m
Pencere alanı \(A\)	3,00 m²
Saçak derinliği \(D_{oh}\)	0,80 m
Saçak ile pencerenin üst kenarı arasındaki düşey mesafe	0,10 m
Hesap yaklaşımı	ASHRAE basitleştirilmiş saçak yöntemi

Örnekte, İstanbul için yaklaşık 40° enlem tablosundaki batı cephesi gölge çizgisi faktörü SLF = 1,0 alınmıştır. Bu, örnek hesabı göstermek içindir; kesin saatlik tasarım hesabında gerçek güneş geometrisi kullanılmalıdır

 

3. Adım adım gölgeli alan hesabı

Adım 1 — Toplam pencere alanı

 

Bu, çerçeve dâhil tüm açıklık yerine örnekteki cam yüzeyinin basitleştirilmiş alanı olarak kullanılmıştır. Gerçek projede cam alanı ile çerçeve dâhil toplam doğrama alanı ayrılmalıdır.

Adım 2 — Saçağın oluşturduğu gölge çizgisi

ASHRAE’deki basitleştirilmiş yöntemde gölge çizgisinin düşey uzunluğu şu şekilde hesaplanır:

Burada:

• Ls: Pencere düzlemindeki gölge çizgisinin düşey uzunluğu (m)

• SLF: Gölge çizgisi faktörü

• Doh : Saçak derinliği (m)

Değerleri yerine koyalım:

 

Saçak, pencerenin üstünden aşağı doğru 0,80 m'lik bir gölge oluşturur.

 

Adım 3 — Gölge çizgisinin pencere üzerindeki etkisi

Saçak ile pencerenin üst kenarı arasındaki mesafe 0,10 m olduğundan, gölgenin pencere içinde kalan düşey uzunluğu:

 

Bu örnekte pencerenin 1,50 m yüksekliğinin 0,70 m'si gölgede kalmaktadır.

 

Adım 4 — Gölgede kalan alanın oranı

ASHRAE basitleştirilmiş bağıntısı:

Bu bağıntı, hesaplanan oranı sıfır ile bir arasında sınırlar.

Yani pencerenin yaklaşık %46,67'si gölgede, kalan %53,33'ü ise doğrudan güneş ışınımına açıktır.

Adım 5 — Gölgeli ve güneş alan alanların bulunması

Gölgeli alan:

 

 

Güneş alan alan:

 

Hesap sonucu

 

4. Gölgeli alanın soğutma yüküne etkisi

Alan hesabının HVAC açısından amacı, güneşten kaynaklanan ısı kazancını belirlemektir. ASHRAE, camdan geçen güneş enerjisinin hesaplanmasında camın güneş enerjisi geçirgenliğini ve cam sisteminin SHGC değerini dikkate alır.

Örnek hesabı devam ettirelim.

Parametre	Varsayılan değer
Güneş alan camdaki doğrudan ışınım Ib	500 W/m²
Camın güneş ısı kazanç katsayısı (SHGC)	0,40
Doğrudan güneş alan alan	1,60 m²
Gölgeleme olmayan toplam alan	3,00 m²

Basitleştirilmiş doğrudan güneş kazancı:

 

Gölgeleme olmasaydı, aynı ışınım ve SHGC varsayımlarıyla:

 

Bu basitleştirilmiş karşılaştırmada saçak, doğrudan güneş ışınımından kaynaklanan kazancı:

azaltmıştır. Bu değer, yaklaşık %46,67'lik azalmaya karşılık gelir.

 

 

Konu ile ilgili bir videoda hazırlıyoruz.  [Youtube] kanalımızdan izleyebilirsiniz.

 

 

 

 

ASHRAE standartlarında soğutma yükü hesabı yapmak için en başarılı çözümü, piyasalarda 30. yaşını kutlayan, Türkiyenin ilk ve tek profesyonel ısıtma klima soğutma hesap yazılımı MTH Paketi içinde bulacaksınız. MTH Paketini yakından tanımak ve projelerinizde aradığınız kesin, hızlı, güvenilir çözümler için [burayı] tıklayınız

 

 

MTH için U Değeri Hesabında varolan dosyanın Dizayn bilgisini değiştirmek

 Merhaba arkadaşlar;

 

 

 

 

 

 

 

Bugünkü yazımızda MTH için U Değeri Hesabında şehir/ısı bölgesi değişimi nasıl yapılır konusunu irdeleyeceğiz. Bildiğiniz üzere özellikle toplu konut ve idari projelerde farklı şehirlerde imalat yapıldığında yeni şehir ve ısı bölgesinin projeye etkileri oluyor, bu bakımdan kullanıl tablolar, kat sayılar ve hatta bazı formüller için şehir dış dizayn değerli ve ısı bölgesi hayati önem taşıyor.

 

Örneğimizde ANKARA için oluşturulan bir projenin ŞIRNAK ilinde de imal edileceği ve bu sebeple projede oluşabilecek tüm ısı iletim katsayılarının yenilenmesi konusuna göz gezdireceğiz. 

 

Biraz sonra işlem basamaklarını sıralayacağız, MTH için U Değerinde Dizayn bilgisi değiştirme işlemi diğer şehir dış dizayn bilgisine bağlı Isı kaybı ve Isı yükü yazalımlarında ki dizayn bilgilerinden şehir değiştirme işlemi gibi yapılmıyor. Bunun yerine ısı bölgesi ve diğer değişecek değerlerin daha detaylı işlenebilmesi için Düzen menüsünden orjinal dosyanızdan yeni dosyaya veri çağırılması ile çözülüyor.

 

1. Orjinal dosyanızı MTH için U değeri modülünde Dosya Aç komutu ile açın

2. Hesap / DizayN bilgileri komutunu uygulayarak orjinal dosyanızın şehri bilgisini ANKARA olarak görün.

 

 

3. Her hangi bir onay vermeden Dosya / Yeni komutunu verin. Bu işlem ile dizayn bilgileri penceresi kapanacak ve yeni bir çalışma ortamı oluşturulacak.

4. Hesap / Dizayn bilgileri komutu ile dizayn bilgileri dialog penceresini ekrana çağırın.

5. Kütüphane, Şehir ve Bina tanımını seçin. Tamam tuşu ile pencereyi onaylayarak kapatın.

 

 

6. Düzen menüsünden Dosyadan yapıştır komutunu verin.

 

 

7. Açılan dialog kutusundan orjinal dosyanızı bulun ve Aç komutunu verin.

 

8. Açılan dialog penceresinde Kaynak dosyası ANKARA iline ait projeyi barındıran orjinal dosyanız ve Hedef dosyası ile şu anda uygulamada açık olan ŞIRNAK iline ait dosyadır. 

 

 

9. Kaynak kısmında listelenen tüm bileşenleri tek tek seçerek ">>" tuşu yardımı ile açık olan dosyaya aktarmak için Hedef listesine seçin.

 

 

10.  Tamam tuşuna basarak Dosyadan Yapıştır dialog kutusunu kapatın ve Hesaplananlar listesinde seçtiğiniz bileşenleri görünüz.

 

 

 

Evet arkadaşlar, yukarıda adım adım anlattığımız ve aslında çok hızlı bir şekilde eski dosyadan yeni dosyaya bileşen aktaran bu sistem ile sizde başka bir il ve ısı bölgesinde yapılmış bileşenlerinizi yeni dizayn bilgilerine aktarabilirsiniz.

 

Konu ile ilgili bir videoda hazırlıyoruz.  [Youtube] kanalımızdan izleyebilirsiniz.

 

 

 

 

TS825:2024 normunda ısı iletim ve yalıtım hesabı yapmak için en başarılı çözümü, piyasalarda 30. yaşını kutlayan, Türkiyenin ilk ve tek profesyonel ısıtma klima soğutma hesap yazılımı MTH Paketi içinde bulacaksınız. MTH Paketini yakından tanımak ve projelerinizde aradığınız kesin, hızlı, güvenilir çözümler için [burayı] tıklayınız

 

Isı kaybı hesabında egzost havası hesabı nasıl yapılır.

 Merhaba arkadaşlar;

 

 

Bugün ki yazımızda Türkiye'de kullanılan DIN 4701 ve TS 2164 normlarında ki ısı kaybı hesabında önemli bir kalem olan egzost havası ısı kaybı hesabı hakkında bir derleme sunuyoruz, beğenip paylaşmayı unutmayınız.

 

Türkiye’de HVAC/ısıtma projesinde “değişim havası / egzost havasından kaynaklanan ısı kaybı” hesabını doğru yapmak için önce iki kavramı ayırmak gerekir:

1. TS 2164 yaklaşımındaki sızıntı (fuga/infiltrasyon) havası

2. DIN yaklaşımındaki mekanik havalandırma/değişim havası

TS 2164 uygulamasında infiltrasyon, pencere ve kapı fugalarından içeri giren dış hava olarak ele alınır; mekanik havalandırma ile oluşan dış hava yükü ise ayrıca değerlendirilmelidir. Türkiye'deki uygulamalarda TS 2164 ve MMO hesap yöntemlerinin bu ayrımı kullandığı görülmektedir.

1. Temel fiziksel hesap

Bir mahalde dış hava ile iç hava arasındaki sıcaklık farkı nedeniyle havanın ısıtılması gerekiyorsa:

$$\boxed{Q_v=0,34 \times V \times \Delta T}$$

Burada:

• $Q_v$ = havalandırma/değişim havası ısı kaybı [W]

• $V$ = dışarıdan alınan veya egzoz nedeniyle yenilenmesi gereken hava debisi [m³/h]

• $0,34$ = havanın yoğunluğu ve özgül ısısından gelen katsayı [Wh/(m³·K)]

• $\Delta T=T_i-T_d$ = iç-dış sıcaklık farkı [K]

Bu formül DIN tabanlı havalandırma ısı kaybı hesaplarında da kullanılan temel bağıntıdır.

Eğer hava değişim sayısı $n$ [1/h] olarak verilmişse:

$$V=n\times V_m$$

Dolayısıyla:

$$\boxed{Q_v=0,34\times n\times V_m\times(T_i-T_d)}$$

Burada $V_m$, mahal hacmidir.

---

2. TS 2164 açısından durum

TS 2164'te klasik ısı kaybı hesabında fuga/sızıntı havası önemli bir bileşendir. Örneğin pencere ve kapı çevresindeki fugalardan giren hava için hava miktarı hesaplanır ve bunun ısı kaybı bulunur. TS 2164 uygulama tablolarında infiltrasyon kaybı ayrıca gösterilmektedir.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta:

Fuga havası ile mekanik egzost aynı şey değildir.

Örneğin:

• pencere arasından kontrolsüz hava giriyorsa → infiltrasyon

• aspiratör 1.000 m³/h hava atıyorsa → mekanik egzost/değişim havası

• AHU dışarıdan 5.000 m³/h taze hava alıyorsa → mekanik havalandırma

• WC egzozu 150 m³/h ise → bu hava miktarının yerine bir miktar dış hava girmek zorundadır.

Dolayısıyla mekanik egzost varsa, yalnızca pencere fugası hesabına bakmak doğru değildir.

---

 

 

 

3. DIN yaklaşımında değişim havası

DIN 4701 yaklaşımında havalandırmadan kaynaklanan ısı kaybı ayrı bir bileşen olarak ele alınır.

Kaynaklarda DIN 4701 için:

$$Q_{en}=a\times b\times c\times n\times\Delta t$$

şeklinde ifade edilen havalandırma ısı kaybı hesabı bulunmaktadır. Havanın hacimsel debisi üzerinden yazıldığında bu ifade pratik olarak:

$$\boxed{Q_{en}=0,34\times V_m\times n\times\Delta T}$$

haline gelir.

Yani DIN mantığında mahal hacmi × hava değişim sayısı doğrudan dış hava miktarını belirler.

---

4. Egzost debisi nasıl hesaba katılır?

Burada HVAC projelerinde çok önemli bir nokta var.

Örneğin bir WC grubunda:

• Mahal hacmi = 100 m³

• Egzost = 500 m³/h

• İç sıcaklık = 20 °C

• Dış sıcaklık = -3 °C

ise egzost nedeniyle yenilenmesi gereken hava yaklaşık:

$$V=500\;m³/h$$

olur.

Hava değişim sayısı:

$$n=\frac{500}{100}=5\;h^{-1}$$

olur.

Isı kaybı:

$$Q_v=0,34\times500\times(20-(-3))$$ $$Q_v=0,34\times500\times23$$ $$\boxed{Q_v=3.910\;W}$$

Yani yalnızca egzost nedeniyle yaklaşık:

$$\boxed{3,91\;kW}$$

ısıtma yükü oluşur.

---

 

 

 

5. Egzost + infiltrasyon birlikte varsa

Bu konu özellikle MTH gibi bir ısı kaybı yazılımında algoritmanın doğru kurulması açısından önemlidir.

Örneğin:

• Mahal hacmi = 100 m³

• DIN/TS 2164 minimum değişim havası = 1 h⁻¹

• Mekanik egzost = 500 m³/h

Minimum hava:

$$V_{min}=1\times100=100\;m³/h$$

Mekanik egzost:

$$V_{eg}=500\;m³/h$$

Egzost zaten minimum değişim havasından büyük olduğu için, 500 m³/h'lik hava değişiminin tamamı dikkate alınmalıdır.

$$Q=0,34\times500\times23$$ $$Q=3,91\;kW$$

Ancak ayrıca pencere/kapı fugalarından kaynaklanan infiltrasyonu da hesaba katarsanız, aynı hava hareketini iki kez saymamak gerekir.

Bu nedenle profesyonel hesap yazılımında şu ayrım yapılması daha doğru olur:

Hava kaynağı	Hesap
Pencere/kapı fugası	İnfiltrasyon
Doğal havalandırma	Hava değişim hesabı
Mekanik taze hava	Havalandırma yükü
Mekanik egzost	Egzost nedeniyle yenilenen dış hava
Dengeli AHU	Taze hava − dönüş havası / ısı geri kazanımına göre

---

6. Isı geri kazanımlı sistemlerde önemli fark

Örneğin AHU:

5.000 m³/h taze hava + 5.000 m³/h egzost havası çalıştırıyor ve ısı geri kazanım verimi %70 olsun.

20 °C iç ortam, -3 °C dış ortam:

Isı geri kazanımı olmadan:

$$Q=0,34\times5000\times23$$ $$Q=39.100 W$$

yani:

$$39,1\;kW$$

olur.

%70 duyulur ısı geri kazanımı varsa yaklaşık kalan yük:

$$Q_{net}=39,1\times(1-0,70)$$ $$\boxed{Q_{net}\approx11,73\;kW}$$

Dolayısıyla egzost havasının tamamını doğrudan ısı kaybı olarak eklemek, ısı geri kazanımlı AHU sistemlerinde doğru değildir.

---

7. TS 2164 – DIN yaklaşımını pratik olarak nasıl ayırmak gerekir?

Ben HVAC proje hesabında şu mantığı kullanmayı öneririm:

A — İletim kaybı

$$Q_T=\sum U\times A\times\Delta T$$

B — TS 2164 infiltrasyon/fuga kaybı

Pencere ve kapıların fuga uzunlukları, ilgili katsayılar ve TS 2164 yöntemine göre hava miktarı bulunur.

C — Mekanik havalandırma

$$Q_V=0,34\times V_{OA}\times\Delta T$$

D — Mekanik egzost

$$Q_E=0,34\times V_{exh}\times\Delta T$$

ancak taze hava ile egzost dengesi ve sistemin ısı geri kazanımı dikkate alınmalıdır.

E — Toplam mahal ısı kaybı

Basitleştirilmiş olarak:

$$\boxed{Q_{toplam}=Q_T+Q_{infiltrasyon}+Q_{havalandırma}}$$

Burada en önemli mühendislik konusu, aynı hava miktarının hem infiltrasyon hem de egzost olarak ikinci kez hesaba katılmamasıdır.

Türkiye'deki kamu teknik rehberlerinde de TS 2164 kapsamında sızdırma havası için ilave ısıtma ihtiyacının hesaplandığı, havalandırma havası için gerekli ısıtma enerjisinin ise ayrıca ele alınabildiği belirtilmektedir

DIN 4701 konusunda bir güncelleme

Bir ayrımı da özellikle belirtmek gerekir: DIN 4701 tarihsel bir referanstır. Almanya'da bina ısı yükü hesabında DIN EN 12831 ile yerini büyük ölçüde değiştirmiştir; DIN EN 12831 havalandırma ısı kayıplarını infiltrasyon ve mekanik havalandırma üzerinden daha ayrıntılı ele alır. 

Bu nedenle Türkiye'de TS 2164 + DIN 4701/MMO pratiğini karşılaştırırken, eski DIN 4701 formülleri ile güncel DIN EN 12831 yaklaşımını birbirine karıştırmamak gerekir.

Konu ile ilgili bir videoda hazırlıyoruz.  [Youtube] kanalımızdan izleyebilirsiniz.

 

 

 

 

DIN ve TS normunda ısı kaybı hesapları ve cihaz seçimleri ile ilgili en başarılı çözümü, piyasalarda 30. yaşını kutlayan, Türkiyenin ilk ve tek profesyonel ısıtma klima soğutma hesap yazılımı MTH Paket içinde bulacaksınız. MTH Paketini yakından tanımak ve projelerinizde aradığınız kesin, hızlı, güvenilir çözümler için [burayı] tıklayınız

 

 

Bir HVAC projesinde Buhar Tesisatlarında Borulama İmalatı ve Askı Sistemlerinin Seçimi

 Merhaba arkadaşlar;

 

Bugünki yazımızda ülkemizde kullanılan bhar tesisatları için projelendirme ve imalat sırasında dikkat edilmesi gerekenler ve özellikle de borulamada gözden kaçırılmaması gerkene hususları derledik, beğenip paylaşmayı unutmayınız.

 

Buhar tesisatları; yüksek sıcaklık, basınç ve yoğuşma kaynaklı su darbesi (water hammer) nedeniyle HVAC sistemlerindeki diğer boru tesisatlarına göre daha yüksek güvenlik riski taşır. Bu nedenle tasarım ve imalat aşamasında öncelikle Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği (2014/68/AB – PED) kapsamı değerlendirilmeli, borulama tasarımında TS EN 13480 Metalik Endüstriyel Borulama serisi esas alınmalıdır. EN 13480-3 özellikle boru sistemlerinin tasarım ve hesaplanmasına yönelik hükümler içerir.

Tasarımda buharın işletme basıncı ve sıcaklığı, boru çapı, malzeme sınıfı, et kalınlığı, bağlantı elemanları ve izin verilen gerilmeler belirlenmelidir. Boru hatlarının termal genleşmesi mutlaka dikkate alınmalı; sabit ve hareketli mesnetler, kılavuzlar, ankrajlar ve gerektiğinde kompansatörler doğru şekilde düzenlenmelidir. PED de borularda aşırı kuvvet ve gerilmelerin destekleme, ankraj, hizalama ve benzeri yöntemlerle kontrol edilmesini öngörmektedir

 

İmalatta kaynak prosedürleri, kaynakçı yeterlilikleri, malzeme sertifikaları ve kaynak kontrolleri kayıt altına alınmalıdır. Flanş, vana ve bağlantı elemanları çalışma basıncı ve sıcaklığına uygun seçilmeli; güvenlik vanaları ve diğer basınç koruma elemanları doğru kapasitede kullanılmalıdır.

Buhar hatlarında özellikle yoğuşma drenajı kritik öneme sahiptir. Hatlar uygun eğimde döşenmeli, düşük noktalarda kondenstop ve drenaj düzenekleri oluşturulmalıdır. Aksi halde biriken kondens, yüksek hızdaki buhar tarafından sürüklenerek ciddi su darbelerine ve ekipman hasarına neden olabilir.

Son olarak tesisat devreye alınmadan önce basınç ve sızdırmazlık testleri, kaynak/kaynak sonrası kontroller, vana ve güvenlik ekipmanı kontrolleri, izolasyon ve etiketleme tamamlanmalıdır. Buhar tesisatında güvenli bir sistem yalnızca doğru boru çapından değil; doğru tasarım + termal genleşme kontrolü + kaliteli imalat + etkin kondens yönetimi + test ve devreye alma bütününden oluşur.

 

 

 

Buhar tesisatlarında borulama imalatı, yalnızca boruların birleştirilmesi olarak değil; basınç, sıcaklık, termal genleşme, yoğuşma ve boru ağırlıklarının birlikte kontrol edildiği bir imalat süreci olarak ele alınmalıdır. EN 13480-3, boru desteklerinin borunun ağırlığını taşımasının yanı sıra hareketleri kontrol etmesini ve statik/dinamik yükleri yapıya aktarmasını öngörür

 

Buhar borulamasında başlıca imalat aşamaları

1. Proje ve malzeme kontrolü: Boru çapları, et kalınlıkları, tasarım basıncı/sıcaklığı, vana ve fitting sınıfları ile izometrik çizimler kontrol edilir. Boruların malzeme sertifikaları ve uygunlukları doğrulanır.
2. Kesim ve hazırlık: Borular projedeki ölçülere göre kesilir, ağızları kaynak standardına uygun şekilde hazırlanır. Kesim sonrası çapak, kir ve yabancı maddeler temizlenir.
3. Fit-up ve kaynak: Borular eksenlerine uygun şekilde hizalanır. Kaynak prosedürü ve yetkin kaynakçılar kullanılmalı; gerekli NDT kontrolleri proje ve ilgili standardın gerektirdiği seviyede uygulanmalıdır.
4. Askı ve desteklerin montajı: Boru ağırlığı, vana/fitting gibi konsantre yükler ve termal hareketler dikkate alınarak sabit destek, kılavuz, kayar mesnet ve gerektiğinde yaylı askılar yerleştirilir. EN 13480, destek konumlarının borulama esneklik analizi veya yük değerlendirmesiyle belirlenmesini öngörür.
5. Eğim ve kondenstop düzeni: Buhar hatlarında yoğuşan suyun kontrollü şekilde uzaklaştırılması için hat eğimi, drenaj cepleri ve kondenstop noktaları doğru oluşturulmalıdır.
6. Test, izolasyon ve devreye alma: Basınç/sızdırmazlık testleri, kaynak kontrolleri ve temizlik tamamlandıktan sonra izolasyon, vana etiketleme ve işletmeye alma işlemleri yapılır.

 

 

 

 

Boru malzemesi	Önerilen yaklaşım
Karbon çelik	Çelik kelepçe, U-bolt, trapez/konsol, kayar mesnet; yüksek sıcaklıkta uygun yüzey ve korozyon koruması
Paslanmaz çelik	Paslanmaz veya malzemeyle uyumlu askı; karbon çelikle doğrudan temas gerekiyorsa galvanik korozyonu önleyici ayırıcı kullanılmalı
Bakır	Bakırla uyumlu kelepçe ve askı; boruyu ezmeyecek geniş temas yüzeyi
Alaşımlı çelik	Tasarım sıcaklığına uygun, boru malzemesiyle uyumlu özel destek ve kaynaklı bağlantılar
İzole edilmiş boru	İzolasyonu ezmeyecek taşıyıcı/izolasyon pabucu kullanılmalı; askı yükü doğrudan izolasyona verilmemeli

 

MSS SP-58, askı ve destek seçiminde boru malzemesi, dış çap, işletme sıcaklığı ve yük kapasitesinin birlikte değerlendirilmesini öngören temel uygulama standardıdır.

Özellikle yüksek sıcaklıklı buhar hatlarında sıradan rijit askı kullanmak yerine, borunun termal hareketini hesaplamak gerekir. EN 13480; sabit mesnet, kılavuz, kayar mesnet, rijit askı ve değişken/sabit yaylı desteklerin kullanılabileceğini belirtmektedir. Yaylı desteklerde hareket miktarı ve yük değişimi ayrıca kontrol edilmelidir.

En kritik nokta: Buhar tesisatında askı aralığı yalnızca boru çapına bakılarak seçilmemelidir. Boru + içindeki buhar + kondens + izolasyon + vana/fitting ağırlığı + termal genleşme + yapı kapasitesi birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle büyük çaplı ve yüksek sıcaklıklı hatlarda askı yerleşiminin borulama esneklik analiziyle belirlenmesi gerekir

 

Konu ile ilgili bir videoda hazırlıyoruz.  [Youtube] kanalımızdan izleyebilirsiniz.

 

 

 

 

Buhar Tesisatlarında Borulama hesapları ve cihaz seçimleri ile ilgili en başarılı çözümü, piyasalarda 30. yaşını kutlayan, Türkiyenin ilk ve tek profesyonel ısıtma klima soğutma hesap yazılımı MTH Paket içinde bulacaksınız. MTH Paketini yakından tanımak ve projelerinizde aradığınız kesin, hızlı, güvenilir çözümler için [burayı] tıklayınız.

 

 

 

 

 

Serkan Özant: Mühendisliği Yazılımla, Bilgiyi Paylaşımla Büyüten Bir Yaşam

 Merhaba arkadaşlar;

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bazı insanların mesleki hikâyeleri yalnızca yaptıkları işle açıklanamaz. Onları anlamak için ürettikleri ürünlere, paylaştıkları bilgilere, yıllar boyunca takip ettikleri gelişmelere ve dünyaya nasıl baktıklarına birlikte bakmak gerekir. Serkan Özant’ın hikâyesi de böyle bir hikâyedir.

Türkiye’de mekanik tesisat ve HVAC sektörünün dijitalleşme serüvenine yakından bakıldığında, uzun yıllara yayılan bir yazılım geliştirme deneyimi, teknik bilgi üretimi ve sektörel paylaşım kültürü dikkat çeker. Bu hikâyenin merkezinde Serkan Özant ve onun 1994 yılından bu yana geliştirdiği MTH – Mekanik Tesisat Hesapları yazılımı bulunmaktadır. LinkedIn profilinde MTH’nin Chief Software Developer'ı olarak yer alan Özant, 1994–2026 dönemini kapsayan uzun bir geliştirme geçmişine sahiptir.

1994'ten Bugüne Uzanan Bir Yazılım Hikâyesi

MTH’nin hikâyesi, bugün alışılmış olan bulut yazılımlardan, SaaS modellerinden ve BIM platformlarından çok önce başladı.

1994 yılında mekanik tesisat hesaplarını bilgisayar ortamına taşıma fikriyle başlayan bu yolculuk, zaman içerisinde ısı kaybı, ısı kazancı, psikrometrik hesaplar, K değeri, döşemeden ısıtma, radyatör ve fan-coil seçimi, hava kanalı hesabı ve proje hesapları gibi çok sayıda mühendislik fonksiyonunu bünyesinde barındıran kapsamlı bir yazılım altyapısına dönüştü. LinkedIn profilindeki MTH açıklaması, yazılımın yıllar içerisinde yalnızca hesap yapan bir araç olmaktan çıkarak raporlama, çoklu dil, yardım dosyaları, eğitim içerikleri ve farklı çıktı formatları gibi özelliklerle genişlediğini gösteriyor.

Bu hikâyenin önemli tarafı, bir yazılım ürününün yalnızca koddan ibaret görülmemesidir. MTH’nin gelişiminde mühendislik hesap yöntemleri, standartlar, proje üretim alışkanlıkları ve kullanıcı ihtiyaçları birlikte ele alınmıştır.

Başka bir ifadeyle Özant, mühendislik bilgisini yazılıma aktaran bir geliştirici olmanın ötesinde, mühendislik problemlerini yazılım problemi olarak yeniden yorumlayan bir üretici profili ortaya koymaktadır.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Yazılım Geliştirmekten Daha Fazlası: Bilgiyi Sektöre Aktarmak

Serkan Özant’ın mesleki yaklaşımını farklılaştıran unsurlardan biri de teknik bilgiyi yalnızca kendi ürününün içerisinde tutmamasıdır.

Tesisat Güncesi’nin temel yaklaşımı oldukça açık biçimde ifade edilmektedir: Mekanik tesisatla ilgili bilgi birikimi ve yeni öğrenilenler okuyucularla paylaşılmaktadır. Site; HVAC, havalandırma, borulama, yangın tesisatı, BIM, pompa, kanal sistemleri, enerji, ısı kaybı, izolasyon, sıhhi tesisat ve daha pek çok başlıkta içerikler barındırmaktadır.

Bu durum Özant’ın mesleki kimliğinin ikinci önemli tarafını ortaya çıkarıyor:

Bilgiyi üretmek kadar paylaşmayı da mühendisliğin bir parçası olarak görmek.

Tesisat Güncesi'nde yalnızca ürün veya yazılım tanıtımları değil; taze hava hesabı, HVAC tasarım yöntemleri, standartlar, kanal hesapları ve mekanik tesisat uygulamalarına yönelik teknik açıklamalar da yer alıyor. Örneğin mahal taze hava hesabı konusunda ASHRAE 62.1 yaklaşımı üzerinden kişi yoğunluğu, alan bazlı hava miktarı ve hesap yöntemi adım adım ele alınmış durumda.

Bu yaklaşım, teknik yayıncılığı bir pazarlama faaliyetinden ziyade bir mühendislik bilgi arşivi haline getiriyor.

 

 

Akademi ile Sektör Arasında Bir Köprü

Özant’ın LinkedIn profilindeki geçmiş faaliyetleri, bu bilgi paylaşımının yalnızca internet ortamıyla sınırlı olmadığını da gösteriyor.

MTH üzerine farklı üniversitelerde ve meslek kuruluşlarında seminerler düzenlenmiş; öğrencilerin ve sektör profesyonellerinin teorik bilgileri gerçek mühendislik hesaplarıyla ilişkilendirmelerine yönelik çalışmalar yapılmış. Profilde Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mersin Üniversitesi, Yalova Üniversitesi ve TMMOB Makina Mühendisleri Odası Kocaeli Şubesi gibi kurumlarla gerçekleştirilen MTH seminerleri yer alıyor.

Bu faaliyetlerin önemi, özellikle mühendislik eğitiminde teori ile uygulama arasındaki boşluğun kapatılmasında ortaya çıkıyor.

Üniversitede öğrenilen bir ısı kaybı hesabı, bir kanal basınç kaybı hesabı veya psikrometrik işlem; gerçek bir proje üzerinde uygulanmadığında çoğu zaman soyut bir formül olarak kalabilir. MTH gibi araçların eğitim ortamına taşınması ise öğrencinin teorik bilgiyi gerçek proje mantığı içerisinde görmesine yardımcı olur.

Dolayısıyla Özant’ın kariyerinde yazılım geliştirme ile eğitim ve bilgi paylaşımı birbirinden bağımsız iki faaliyet değil, aynı mühendislik vizyonunun farklı sonuçları olarak değerlendirilebilir.

 

 

Tesisat Güncesi: Açık Bir Teknik Hafıza

Tesisat Güncesi'nin yıllara yayılan içerik arşivi de bu yaklaşımın sürekliliğini gösteriyor.

2018 tarihli içeriklerde BIM, MTH ve e-Hvac gibi konuların ele alınması; 2019 yılında MTH abonelik sistemi ve üniversite seminerlerinin duyurulması; 2026 yılında ise SaaS lisanslama, taze hava hesabı ve güncel HVAC tasarım konularının işlenmesi, platformun sektörün değişen gündemini takip ettiğini gösteriyor.

Burada dikkat çekici olan, teknoloji değişirken temel amacın değişmemesi:

Mekanik tesisat bilgisini daha erişilebilir, anlaşılır ve uygulanabilir hale getirmek.

Bu açıdan Tesisat Güncesi, Serkan Özant’ın mesleki hafızasının dijital uzantısı olarak görülebilir.

 

Mühendislikten Teknoloji Girişimciliğine

MTH’nin 30 yılı aşan geçmişi, Özant’ın yalnızca teknik hesapları bilen bir uzman olmadığını; aynı zamanda yazılım ürününün yaşam döngüsünü yönetebilen bir teknoloji üreticisi olduğunu gösteriyor.

Bugün yazılım dünyasında SaaS, abonelik, bulut ve kullanım başına ödeme modelleri olağan hale gelmiş durumda. Ancak Tesisat Güncesi'ndeki 2019 tarihli içeriklerde MTH'nin abonelik modeline geçişinin daha o dönemde tartışıldığı görülüyor. 2026 tarihli içeriklerde ise SaaS ve kontör bazlı kullanım modelleri yeniden ele alınıyor.

Bu değişim, Özant’ın yazılımı yalnızca teknik bir ürün olarak değil, kullanıcıların çalışma biçimleriyle birlikte değerlendirdiğini gösteriyor.

Bugün MTH ekosisteminde hesaplama, ürün seçimi, raporlama, veri paylaşımı ve BIM gibi konuların aynı çerçevede ele alınması da bu uzun vadeli yaklaşımın bir sonucu olarak görülebilir. Tesisat Güncesi'nde MTH'nin 30 yılı aşan geliştirme geçmişi ve 9.000'in üzerinde kullanıcıya ulaştığı bilgisi de paylaşılmaktadır.

Peki Serkan Özant'ı Sadece Bir Yazılımcı Olarak Tanımlamak Yeterli mi?

Bence hayır.

Çünkü Özant’ın dijital izlerine birlikte bakıldığında üç farklı alanın kesiştiği görülüyor:

Mühendislik → Yazılım → Bilgi paylaşımı

Mühendislik, problemleri tanımlıyor.

Yazılım, bu problemlere sistematik ve tekrar edilebilir çözümler üretiyor.

Bilgi paylaşımı ise elde edilen deneyimin başka insanlara aktarılmasını sağlıyor.

Bu üç alanın birleşmesi, onu yalnızca bir yazılım geliştiricisi veya yalnızca bir HVAC uzmanı olarak tanımlamaktan daha anlamlı bir profil ortaya çıkarıyor.

 

 

 

 

 

 

 

Mühendislik Dünyasının Dışındaki Merak

Serkan Özant’ın 1000Kitap profili ise bu teknik kimliğin arkasındaki farklı bir boyuta işaret ediyor.

1000Kitap'taki @Sozant profili Aralık 2019'da oluşturulmuş ve profilde 47 kitap, 30 takip edilen kullanıcı ve 17 takipçi bilgisi bulunuyor.

Daha önemlisi, okuma tercihleri tek bir alana sıkışmıyor.

William Shakespeare’in Macbeth eseri, İlber Ortaylı’nın Osmanlı tarihine ilişkin çalışması, Arthur C. Clarke'ın bilimkurgu eseri Rama Bahçesi, Jared Diamond'ın Tüfek, Mikrop ve Çelik kitabı ve Kozmos üzerine eserler gibi birbirinden oldukça farklı konulara yönelen okumalar görülüyor.

2019 yılında okuduğu Turan Akıncı'nın Selanik kitabına yaptığı değerlendirmede ise özellikle araştırma, şehir tarihi, sosyal ve ticari hayat ile dönemin farklı topluluklarına ilişkin kapsamlı bilgileri öne çıkardığı görülüyor.

Bu okuma profili, teknik dünyanın içerisinde yaşayan bir insanın aynı zamanda tarih, bilim, edebiyat ve toplum üzerine merakını koruduğunu düşündürüyor.

Ve belki de bu nokta, Serkan Özant'ın mesleki yaklaşımını anlamak açısından en ilginç ayrıntılardan biri.

Çünkü iyi mühendislik yalnızca formülleri bilmekten değil; merak etmekten, araştırmaktan, farklı alanlar arasında bağlantılar kurmaktan ve sürekli öğrenmekten beslenir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bir Kariyerden Daha Fazlası

Serkan Özant'ın hikâyesi, Türkiye'de bir mühendisin kendi uzmanlık alanında teknoloji üretmesinin ve bunu yıllar boyunca geliştirmesinin dikkat çekici örneklerinden biri olarak değerlendirilebilir.

1994'te başlayan MTH yolculuğu, bugün 30 yılı aşan bir yazılım geliştirme deneyimine dönüşmüş durumda. Üniversite seminerleriyle öğrencilerle buluşan, Tesisat Güncesi ile teknik bilgileri paylaşan ve mekanik tesisat sektöründeki dijital dönüşümü takip eden bir çalışma çizgisi ortaya çıkıyor.

Bunun yanında 1000Kitap profili, bu teknik dünyanın arkasında farklı alanlara ilgi duyan ve okumayı sürdüren bir insan portresi gösteriyor.

Bu nedenle Serkan Özant'ı birkaç kelimeyle tanımlamak gerekirse şöyle bir ifade daha doğru olabilir:

“Mühendislik problemlerini yazılıma dönüştüren, yazılım bilgisini mühendislik kültürüyle besleyen ve edindiği deneyimi paylaşarak çoğaltan bir teknoloji üreticisi.”

Belki de onun hikâyesindeki en değerli taraf, 30 yılı aşan bir yazılım geliştirme geçmişinden çok daha fazlasıdır.

Bir kişinin onlarca yıl boyunca aynı alanda kalabilmesi önemlidir.

Ama daha önemlisi, o yıllar boyunca öğrenmeye, üretmeye, geliştirmeye ve paylaşmaya devam edebilmesidir.

Serkan Özant'ın MTH, Tesisat Güncesi ve kişisel okuma dünyası birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan tablo tam olarak budur:

Üretmek.
Öğrenmek.
Paylaşmak.
Ve bilgiyi teknolojiye dönüştürmek.

Bu açıdan bakıldığında Serkan Özant'ın hikâyesi yalnızca bir HVAC yazılımının hikâyesi değil; Türkiye'de mühendislik bilgisinin dijitalleşmesi üzerine 30 yılı aşan kişisel bir üretim hikâyesidir.